Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

 

manisa-soma

TARİHİ

Soma'nin adiyla ilgili kesinlesmis bir bilgiye sahip degiliz. Bir söylenceye göre; “Sumak” adli bir yerlesim biriminde yasayan halk, siddetli bir deprem sonrasinda, su an bulunduklari alana tasinmislar ve buraya da Soma adini vermislerdir. Türk Dil Kurumu Sözlügünde de “soma” sözcügünün açiklamasi : ilk damitilan ve içinde anason bulunmayan raki biçimindedir. Eski Yunanca'da ise “soma” kelimesi : Gövde, cisim, madde, beden, cüsse, vücut hücrelerinin tamami, cemaat, cemiyet, takim, ekip ve insan vücudu gibi bir çok anlama gelen bir kelime olarak karsimiza çikiyor. Sayin Osman BAYATLI'nin yaptigi yogun arastirmalar sonucunda (Bergama Kralligi), eski adi GHARMA olan Soma Kasabasi'nin ilk kurulus yerinin, Darkale (Tarhala) köyü çevresi oldugu düsünülüyor. Yerlesimin zamanla Darkale'ye (Tarhala'ya) ve oradan da Yassitepe'ye kaymistir. Yassitepe'ye yönelen yerlesim Darkale aleyhine bir gelisme göstermis ve zamanla ilçe merkezi bile yer degistirmistir. Bir çok uygarligin, Soma yakinlarinda ve komsu ilçelerde biraktigi izlerden : Hititlerin, Akalarin, Lidyalilarin, Iranlilarin, Makedonyalilarin, Bergama Kralliginin, Romalilarin, Bizanslilarin, Selçuklularin, Karasiogullarinin ve Osmanlilarin bu topraklarda yasadiklarini anliyoruz. Manisa'ya bir saat uzaklikta Akpinar'da Hititler'e ait “Kubaba” dedikleri kabartma kaya, Yunanlilara ait Kybele ve Manisa yakinlarina kadar bu uygarliklara ait çesitli bulgular vardir. Akalar ve Dorlar'in Anadolu'ya geçmesinden sonra Hititler'in bu topraklari terk ettigi ardindan da bu toprakta Akalar'in hüküm sürdügü varsayiliyor. M.Ö. 655 – 546 yillari arasinda Lidyalilar'in egemenliginde oldugu düsünülen Soma'da, Lidyalilar'a ait herhangi bir eser ya da bulguya rastlanmamasina ragmen Manisa Müzesinde Lidyalilar'a ait bir kitabe, bize bu topraklarda ya da yakinlarinda yasadiklarina dair bir ipucu veriyor. XI. yy'da kurulan Selçuklu imparatorlugu'nun ikinci hükümdari Alparslan 1063 yilinda Anadolu'ya akinlarda bulunmaya basladi. Dogu Anadolu'ya çesitli akinlar yaptigi sirada, Bizans ordusunun harekete geçtigini duyup geri çekildi. 26 Agustos 1071 yilinda Malazgirt'te Bizans'in geçilemez denilen savunmasini altüst etti. 1081 yilinda Selçuklular Iznik'i baskent yaptilar, ama Soma 95 yil daha Bizanslilarin sinirlarinda kalacakti. 1194 yilinda Soma, Anadolu Selçuklu Devleti'nin topraklarina dahil oldu. 1261 yilinda Soma ve dolaylari bir süre için tekrar Bizans sinirlari içine girdi 1336 yilinda Karasi'nin Osmanlilar tarafindan parça parça isgal edilmesinden sonra Soma ve dolaylari da artik Osmanli topraklarinda yer aliyordu. 1336 yilinda Soma 'Sancak Merkezi' ilan edildi. Ankara Savasi sonrasinda “Beylikler” tekrar türemeye basladi. Hizir Sah Bey Manisa' ya girip Saruhan Beyligi' ni kurdu. 1402 yilinda Soma' nin da dahil oldugu bölge, Timurlenk tarafindan isgal edilmis ve onun belirledigi Cüniyet isimli bir kisi yönetimine verilmisti. 1423 – 1425 yillari arasinda Sultan 1. Murat Akhisar'a sefer düzenleyip Cüniyet' in iktidarina son vermisti. Artik Soma Osmanlilar' in topraklarindadir. 24 Haziran 1920'de Yunan isgaline ugrayan Soma' nin bu durumu 13 Eylül 1922'ye kadar devam etmistir. 12 Haziran 1919' da Yunanlilar Bergama'yi isgal etti. Bergama ve çevresinde toplanan birliklerimiz, Yunan kuvvetlerinin (2 gün süren çatisma sonunda) geri çekilmerini saglamistir. Ancak destek kuvvetle beslenen Yunan güçlerine karsi koyamayacagini anlayan birliklerimiz, Soma' ya hizli hareket edip, olaganüstü çabalarla Çinge cephesini kurdu. Çok siddetli çarpismalar oldu. Çinge Cephesi düsman güçlerini yipratti ve zaman kaybettirdi. Ancak Ivrindi ve Akhisar cephelerinin güçsüz kalip düsmesiyle birlikte, birliklerimiz Savastepe önlerine kadar çekilmek zorunda kaldi. 24 Temmuz 1920 Persembe günü baslayan 2 yil 2 ay 19 gün süren isgal iste bu olaylar sonucunda basladi. 13 Eylül 1922 Cumartesi günü, Somalilar için “Kurtulus Günü” oldu. Bu zafer, özgürlüklerine tutsak olan, Kurtulus Savasi'na ve onun kahraman önderine inanmis, Kuvva-i Milliyeci ruhu tasiyan Somalilarin zaferidir.

 manisa-soma

COĞRAFİ KONUM

Ege  Bölgesi'nin kuzeyinde bulunan Soma ilçesinin dogusunda Kirkagaç, batisinda Kinik,Bergama,kuzeyinde Savastepe (Balikesir) ve Ivrindi ilçeleri ile  güneyinde Palamut Bucagi  bulunmaktadir.27.36'dogu boylami ve 39.11'kuzey enlemi arasinda bulunan  ilçenin rakimi ortalama 175 m. ve yüzölçümü ise yaklasik 826km2'dir . Soma'da bulunan arazinin yaridan fazlasi dagliktir.Ilçe güneyi sik ve dik tepeler ve yüksek daglarla kaplidir.Dogusunda yüksek daglar ,birkaç yayla ve kimi dag üstlerinde zaman içinde olusan yerlesim alani olmaya uygun   sirtlar vardir.Dogu-Kuzey ve Dogu-kuzeydogu yönünde daglar siklasir ve yükseklikleri artar.Batida ise Bakirçay bulunmaktadir. Bakirçay'in besledigi akarsular ve bu akarsularin kollarinin etkisi ile araziler bölünmüs,vadiler olusmus,birkaç noktada ise düzlükler meydana gelmistir.Dogusunda yüksek daglarla birlikte birkaç yayla bulunmaktadir.Kimi dag üstlerinde ise zaman içinde yerlesim alani olan sirtlar vardir. Ilçe, güneyden, dogudan, kuzeyden ve kuzeydogudan  yüksek daglarla çevrilidir. Ilçeyi biri Gelenbe Bucagi yönünden gelen ve önce dogu sonra kuzey ve daha sonra kuzeybatiya dogru uzanan; digeri yine dogudan baslayip güneybati yönünden gelisen iki büyük  sira dag çevirir. Bilindigi gibi Manisa'nin kuzeydogusunda Saphane  (2121m.) Dagi'ndan baslayip Demirci Ilçesi'nin kuzeyinden batiya dogru devam eden sira daglar. Demirci sira daglarini  meydana getirir. Aslinda dogudan (Gelenbe yönünde)  Ilçeye dogru uzanan ve iki koldan ilçeyi saran  sira daglar;Demirci Daglari'nin devam eden engebeleridir. Bu sira daglar Saphane  Daglari'ndan  baslayip batiya dogru uzanirlar. Bunlari,3 ayri bölümde inceleyelim: 1) Birinci  bölümü, Saphane Dagi'ndan baslayip, Simav Dagi  (1664) ve Demirci Ilçesi'nin kuzeyinde yer alan Demirci  Daglari (1572) olusturur.2) Ikinci bölüm, orta kismi  meydana getirir. Gelenbe Bucagi'nin dogusuna kadar devam eden bölümdür. 3)  Üçüncü bölüm ise, Gelenbe Bucagi'ndan batiya dogru uzanip, Ilçeye dogudan dahil olduktan sonra; bir kolu kuzey ve kuzeybati yönünde, diger kolu da güneybati yönünde uzanan sira daglar gurubundan meydana gelir. Ilçenin kuzeyine ve kuzeybatisina dogru devam eden birinci kol siradaglar Ivrindi Ilçesine  ve oradan   da Musluk Daglari'na baglanirlar. Madra Daglari (1388),bu daglarin güney batiya sarkan bölümünü olusturur. Kirkagaç ilçesi  ile  Soma arasinda, sinir  teskil eden Payamlik (892) Yongali (883)  ve Kör  (919) Daglarini saymazsak; Kuzeye  dogru ilerleyen daglarin, yüksekliklerinin arttigini görürüz. Örnegin: Sifa Dagi'ndan sonra  gelen ve ilçenin kuzeyinde yer alan Denis  Sivrisi (850), Kurt Tepe (869), Teke Tepe (829)  ve Osman  Dagi'ni (788), kuzeybatidan Göktepe  (736).  Türkali (789)  ve Kocagöynük Daglari (755) sayilabilir. Ilçenin  güneybatisina dogru genisleyerek uzayan ikinci kol sira daglar vardir.Örnegin ilçenin güneyinde yer alan  Sarikaya Dagi 951 metreyi bulur.Daha da güneye gidildikçe bu artan yüksekliklere örnek verecek olursak  Soma Sivrisi'ni (1109) ve Çamlica Dagi'ni (1210) sayabiliriz.

 manisa-soma fabrika

GENEL BİLGİ

Ege Bölgesi’nde, Manisa İli’ne bağlı bir ilçe olan Soma, doğusunda Kırkağaç, güneyinde Kırkağaç ve Akhisar, batısında İzmir, kuzeyinde Balıkesir ile çevrilidir. İlçenin kuzeybatıdaki küçük bir bölümü Marmara Bölgesi’nin sınırları içerisinde kalır. Soma’nın toprakları ilin kuzeybatı kesiminde yer alır. İlçe orta yükseklikteki dağlık alanlarla çevrili olup, güney kesimini Soma Dağı (Tarhala Dağı) kuşatır. Soma Dağı’nın Belpınar Tepesi’nde en yüksek noktasına ulaşır (1.111 m.) Batı ve iç kesimlerindeki düzlükler Soma Ovası olarak isimlendirilir. Aynı zamanda Bakırçay Ovası’nın doğu kesimini oluşturan bu düzlükler belli başlı tarım alanlarıdır. İlçe toprakları tektonik kökenli bir çöküntü alanı üzerinde olup, Batı Anadolu’nun etkin deprem kuşakları üzerindedir. İlçenin kuzey kesimindeki Yağcılı deresi üzerinde kurulan sevişler Barajı’nın suları yapay bir göl oluşturmuştur. Denizden yüksekliği 175 m.dir. Yüzölçümü ise yaklaşık 826 km2’dir. 2000 Yılı Nüfus Sayım Sonuçlarına göre; toplam nüfusu 89.038’dir. Sevişler BarajıSoma’nın bitki örtüsü, Akdeniz Bölgesi’nin bitki örtüsü karakterindedir. İlçede ılıman Akdeniz iklimi hüküm sürmekte olup, yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. İlçenin ekonomisi tarım, hayvancılık, madencilik ve sanayie dayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler; buğday, arpa, nohut, mısır ve zeytindir. Az miktarda pamuk, susam, kiraz ve üzüm yetiştirilir. Hayvancılıkta büyük ve küçükbaş hayvan besiciliği yapılmaktadır. İlçe topraklarında zengin linyit yatakları vardır. Bu linyit yatakları 1910 yılında işletilmeye başlanmış, Almanlarla Fransızların işlettiği Soma Linyit havzasını 1939’da Etibank satın alarak işletmeye başlamıştır. Günümüzde Türkiye Kömür İşletmesi Kurumunun ve özel teşebbüsün çıkardığı kömürler, Soma termik santralinde değerlendirilmektedir. İlçenin en büyük sanayii kuruluşu Soma termik Santralidir. Ayrıca ilçede un ve bitkisel yağ fabrikaları da bulunmaktadır. İlçenin Eski Çağ tarihi ile ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bununla beraber günümüze gelebilen bazı kalıntılardan Hititlerin, Lydialıların, Perslerin, Makedonyalıların, Pergamon Krallığının, Romalıların ve Bizanslıların burada hakim olduğu anlaşılmaktadır. Soma’nın ilk kurulduğu yerin Darkale Köyü çevresinde olduğu sanılmaktadır. Bu yerleşim Darkale’den (Tarhala) Yassıtepe’ye yönelmiştir. Damgacı CamiMalazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Türkmen boyları buraya yerleşmiş, Soma Bizanslılar ile Selçuklular arasında sık sık el değiştirmiştir. Selçuklu Devleti’nin yıkılışından sonra Saruhanoğulları ve Karasi Beyliği buraya hakim olmuş, Yıldırım Beyazıt tarafından 1391’de Osmanlı topraklarına katılmıştır. Timur istilasından sonra 1402’de yeniden Osmanlı topraklarına dahil olmuştur. Osmanlı döneminde, 1336 yılında Sancak merkezi olan Soma, 1600 yılında kaza olmuş, 1882’de yapılan idari değişiklikle Aydın vilayetine bağlı Saruhan sancağına bağlanmıştır. I.Dünya Savaşı’ndan sonra 24 Haziran 1920’de Yunan işgaline uğramış, 13 Eylül 1922’de de bu işgalden kurtarılmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra Saruhan (Manisa) vilayetinin bir ilçesi olmuştur. İlçede günümüze gelebilen eserler arasında; Emir Hıdır Bey (Çarşı) Camisi, Damgacı Cami, Orta Cami, Hacı Ömer Cami (Yeni Cami), Darkale Cami, Minareli Cami, Darkale Hamamı, Çarşı Hamamı, Bedesten ve Türk Sivil Mimari Örneklerinden evler bulunmaktadır.

turkyo-EXPER 18.5

 

EXPER 18.5" 1820 LCD GENIS EKRAN

 

No tags for this post.

Leave a Reply