Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

denizli-buldan2

TARİH

1071 Malazgirt Zaferi ile Alparslan tarafından Anadolu'nun kapıları Türklere açıldıktan sonra Oğuz Türk boyları devamlı batıya doğru göç etmiş; Selçuklu Beyleri tarafından bu bölgelere yerleşmeleri teşvik edilmişti. Daha sonraları Batı Anadolu'ya doğru göç eden Türk boyları bugünkü Büyük Menderes'i geçerek Buldan yöresine yerleşmeye başlamışlardı. Bu yörede genellikle hayvancılıkla uğraşıyorlardı. Buldan yöresinde Türk hakimiyeti tam anlamıyla Afşin bey komutasında Türk akıncılarının 1070'de Denizli çevresine gelmesiyle başlamıştır. Gelen Türk boyları ilk olarak şimdiki Çağış Mevkiine yerleşmişlerdi. O sıralarda bu bölgeler Bizans hakimiyeti altında bulunmaktaydı. 1077'de Denizli Selçuklular tarafından alınsa da bu devamlı olmamıştır. Bu bölge sık sık el değiştirmiştir. 1. Kılınç Arslan 1102'de Denizli' yi tekrar fethetmiş, 1119'da Bizanslılar Denizli'yi tekrar geri almıştır. Anadolu Selçuklu Devleti ise Bizans sınır boylarına Türkmenleri yerleştirmeye devam ediyordu. 1. Gıyasettin Keyhusrev 1207'de Denizli'yi tekrar geri almıştır.

1211'de Bizansla yapılan savaşta (Alaşehir Savaşı) Gıyasettin Keyhusrev yenilmiş fakat Bizanslılar Denizli'yi alamamışlardı. Bu savaşla Anadolu Selçuklu Devlet ile Bizans sınırı B. Menderes olarak belirlenmiştir. Güney 1211'de, Buldan yöresi ise 1215'te Türklerin eline geçmiştir. 1215'lerde başlayan bu ilk yerleşimler şimdiki Buldan'ı ilk yıllarını oluşturur. Daha sonraları Türk boylarının Buldan ve çevresine yerleşmeleri hızla devam etmiştir.

1259'da Denizli yöresinde Ladik Beyliği kurulmuş, bu beylik daha sonraları İnançoğulları Beyliği olarak anılmıştır. 13.Y.Y. sonlarında Denizli Bölgesi'nde Germiyanoğulları egemen olmaya başlamıştır.

Germiyanoğlu Yakup bey, 1305'te Tripolisi almıştır. Bu sebeple Buldan ve çevresinin tamamen Türklere geçmesi Gemiyanoğulları zamanında olmuştur. 1311'de Denizlide ki Ladik Beyliği, inançoğulları Beyliği olarak yeniden kurulmuştur. Buldan ve havalisi, Yıldırım Beyazıt'ın Germiyanoğulları beyliğine son vermesiyle (1390) Osmanlı topraklarına katılır.

1429'de Germiyan beyliği'ne ait topraklar tamamen Osmanlı Devleti sınırlarına katılmıştır. Yıldırım 1391'de Denizliye gelmiş İnançoğulları Beyliği'ni de topraklarına katmıştır.Bir rivayet'e göre Yıldırım'ın Buldan yakınlarından geçtiği ve Meyale'de askerleriyle konakladığı anlatılır… 1354'de yaşanan büyük depremle Tripolis Şehri yıkılmış, bir kısım Hristiyan ahali göç etmiş ve yanı başında bu günkü Yenice yerleşim merkezi olmuştur.

Buldan yöresine gelen Türk boyları yerleştikleri yerin adını Çarşamba koymuşlar, hayvancılık ve ziraatın yanı sıra dokumacılıkla da uğraşmışlardır. Kirmanla eğirdikleri ipleri canlı renklerle boyamışlar, sağlam giyim eşyaları dokumuşlardır. Bu konuda Çarşambayı Lazikiye de yerleşik düzene geçen Türkler zaman zaman Tripolis'te yaşayan Bizanslılarla ticari ilişkileri sırasında onlardan bazı dokuma ve boyama tekniklerini de alarak daha önce geliştirdikleri dokuma tecrübeleriyle o dönemin en kaliteli kumaşlarını dokumuşlardır. Bu şekilde dokumaları kısa zamanda Anadolu 'da ün salmıştır. Tripolis'ten Filedelfiya (Alaşehir)'e giden İpek Yolu yol Güzergahında kurulup gelişen Çarşambayı Lazikiye gerek dokumacılığı, gerek ticari canlılığı ile hızla büyümüş, tüccarların uğrak yeri olmuştur.

denizli-buldan2

Çarşambayı Lazikiye, belirtilen yol güzergahında olması sebebiyle Anadolu'da yaşanan isyan ve ayaklanmalar sırasında sık sık eşkıya baskınlarına uğramıştır. Burada yaşayan halk baskın ve yağmalamalardan uzun zaman rahatsız olmuştur. Daha sonra şimdiki Buldan'a göç başlamıştır.Hıdır Ağa ve aşireti ilk olarak şimdiki Buldan'a göç eden grup olmuştur. Hıdır Ağa ve adamları eski adı Hıdıroluk, şimdiki adı Güroluk olan mahalleye yerleşmişlerdir. Hıdır Ağayı takiben Alaca Aşireti reisi Mehmet Ağa da Buldan'a göç etmiştir. Şimdiki Düzalan mahallesi'ne (eski adı Zehrenti) yerleşen bu aşiretten sonra bu göçler arka arkaya devam etmiştir. O tarihlerde Buldan'ın bulunduğu alan ormanlık olduğu için daha güvenli bulunmuş , ağaçlarla toprak örtülü evler yapılmıştır. Alacaoğulları bulundukları mahallede ilk mescidi yaptırmış ve adına Alaca Mescid denildiği için bu mahalleye Alaca Mescid mahallesi denilmiştir. Gerek çarşambadan gerekse Anadolu'dan göç ederek gelen Türk boyları Buldan'ın bugünkü merkezini oluşturmuşlardır. Daha sonraları Abbas Ağa ve aşireti şimdiki Abbas Camiinin bulunduğu Çaybaşı mahallesi'ne yerleşmişler ve oraya Abbas Mahallesi adının verilmesi buradan gelmektedir. Araplı aşiretinden İlyas Ağa ve adamları da bugünkü Kurtuluş Mahallesine yerleşmişler bu yerlere de Arap İlyas Mahallesi denmiştir. Sonradan Saltuk oğulları aşireti de şimdiki Helvacılar mahallesine yerleşmişlerdir. Bu aşiretin mensupları Helva yapmasını bildikleri ve sattıkları için bu mahalleye bu ad verilmiştir. Göçler devam ederken Bursa tarafından gelen Saltık aşireti de şimdiki Bursa mahallesine yerleşmiş bu yere Küçük Bursa denilmiştir. İlerki yıllarda Konya Karaman'ından gelen Türkmen aşireti de şimdiki Çarşı mahallesi ve Yeşildere arasındaki yerlere yerleşmişlerdir.Ayrıca şimdiki Turan ve Dörteylül Mahallesi'nin bir kısmına Kırım'dan göç eden Tatar Türkleri yerleşmişler,bu sebeple bu mahalleler uzun yıllar Tatarlar Mahallesi olarak anılmıştır.Daha sonra bu mahalleye Turan Mahallesi denilmiş,dereden öbür tarafına da Buldan'ın kurtuluşuna uygun olarak Dörteylül Mahallesi adı verilmiştir. 300 yıl kadar önce padişah adına Buldan ' a gönderilen Bekir Ağa şimdiki Yeşildere Mahallesine yerleşmiş buraya bir konak yaptırmış ve adına Beyler Konağı denildiği için bu mevkiye Beyler Mevkii denilmiştir.

Buldan civarında yerleşen Türklerin Oğuz Türkleri' ne bağlı değişik boylar olduğu bilinmektedir. Buldan merkezdeki birçok semt ve mahalle adında olduğu gibi köy adlarından da bu anlaşılır. Buldan merkezde Alanyazı , Koçyazı , Bulak , Düzalan ,Sekiyurt ,Payam harımı, Eğrek, Hıdıroluk , Kayran, Sarıçalı, Tekke, Kepsel,Saçyazı, Haydar gibi adların yanında Çatak, Bozalan ,Alacaoğlu, Doğan, Oğuz, Kaşıkçı,Karaköy, Sarımahmutlu, Beyler gibi adlar Öz Türkçe olduğu kadar içlerinde bazı boy adları olduğu açıkça görülür.

Konur, Hacı Hasan cemaatları ve Kızılkeçili yörüklerinin Kütahya sancağına bağlı Buladan köyüne yerleştikleri bazı kayıtlarda da görülmüştür. Konur cemaati, Türkmen boylarından Danişmentli aşiretindendir.

Kızılkeçili yörükleri ise Buldan'dan başka Uşak ve Selendi taraflarında yerleşmişlerdir. Kastamonu şivesiyle, Kastamonu'da görülen dokumacılık geleneklerindeki Buldan'a benzerlikler aynı Türk boylarının buralara yerleşmesindendir. Ayrıca Denizli, Uşak, Alaşehir yörelerine yerleşen Kayı boyundan Türkmenlerin Buldan'a bağlı köylere yerleştikleri bilinmektedir.1500 lü yıllarda Kütahya Livasına bağlı bir kaza olan Denizli (Lazıkiye ) kazasına bağlı Kaş- Yenice ( şimdiki Yenice) ve buraya bağlı Boladan ,Ciharşenbe, Çağış, Deriboli kayıtlarda başlıca yerleşim merkezleri olarak görülmektedir.

Buldan ile ilgili yazılı kaynaklardan bazıları 1530 lara ait Osmanlı kaynaklarıdır.1530 a ait Osmanlı kayıtlarında bugünkü Buldan'ı oluşturan yerleşim merkezi olarak üç köy adı Boladan, Ciharşenbe, Çağış görülmektedir. O yıllarda Boladan'da 93 hane Ciharşenbe' de 15 hane Çağışta ise 79 hane vardır. Daha sonraları 1600 lerden sonra bu üç köy Boladan olarak birleşmiştir. O dönemlerde Buldan'ın en önemli geçim kaynağı dokumacılıktır. Hayvancılık ve tarımla da uğraşılmıştır.Buldanla ilgili yazılı kayıtlardan bazıları Salnameler,Şeriyye Sicilleri,Avarız,Mühimme ve Temettuat Defterleridir.1884 Yılına ait Temettüat Defterlerinde XIX.Yüzyıla ait Buldanla ilgili gelir giderler,vergiler,meslek grupları,ekonomik faaliyetler incelenebilir.Bu defterler 1884 (H.1260)yılına ait sosyal ve iktisadi yapıyı ortaya koymaktadır.Bu defterde kazaya bağlı 12 mahalle,2 çiftlik,8 karye gözükmektedir.Bu yerleşim birimlerinde toplam 1230 hane ikamet etmektedir. Buldan 1889 da 43 köyü 18 mahallesi olan bir ilçedir.O dönemde 1125 ev , Hükümet konağı, belediye, ziraat bankası, bir ortaokulu(rüştiye) , bir erkek ilkokulu (mekteb-i ibtidai),Bir kız okulu, 8 medrese 8 cami , 9 mescit, 1 kütüphane, 1 hapishane , 4 tekke, 4 değirmen, 5 mağaza, 152 dükkan , 4 fırın , 9 kahvehane , 5 han, 1 hamam mevcuttur.İlçe merkezi 5463 nüfuslu olup,köyleri ile birlikte 25519 nüfuslu bir ilçedir. Buldan 1779 da Aydın iline bağlı bir bucak olmuştur.1807 yıllarında ise Aydın' a bağlı ilçe olmuştur.

Denizli'nin ilçe iken sancak olması üzerine 1883 te Denizli'ye bağlanmıştır. Denizli' nin 1923 te il olması ile de Denizli ' ye bağlı bir ilçe olmuştur.

denizli-buldan sokaklari

Coğrafi Yapı

Denizli'nin en gelişmiş ilçelerinden biridir.

Buldan İlçesi Ege Bölgesinin iç kısmında yer almakta olup, doğuda Güney İlçesi, batıda Kuyucak, kuzeyde Sarıgöl, güneyde Sarayköy İlçeleriyle komşu bulunmaktadır.

Yüzey şekilleri bakımından dalgalıdır. Alçak ovalar ve platolar birbirini tamamlar. Arazinin tamamı denizden yüksektir. Buldan platosu alçalarak Sarayköy tabakasına ulaşır. İlçenin diğer alanları dağ ve platolarla kaplıdır.

İlçe merkezinin batısında 1500 m yükseklikte, dağ içi düzlüğünde Süleymanlı gölü vardır. Çok eskiden bu gölün bir ark sistemiyle Buldan’ın yeşil bahçelerini suladığı bilinmektedir. Buldan’ın doğusuna doğru arazi yüksekliği giderek azalır. İlçe topraklarının yaklaşık üçte birinin bulunduğu bu bölge, Adıgüzel Barajı’nın sularıyla verimini giderek arttırmaktadır. Büyük Menderes Ovasının tarıma elverişli toprakları üzerinde Yenicekent, Doğan, Oğuz, Mahmutlu ve Bölmekaya köyleri kuruludur. İlçedeki ormanlar iki büyük yangında tahrip olduğundan, çeşitli kuruluşların ortak çalışmalarıyla yeniden ağaçlandırma başlanmıştır.

İlçenin Asıl Ege ile Ege arasında bulunması iklim çeşitliliğine neden olmaktadır. İlçenin doğusunda Akdeniz iklimini andıran bir iklim görülür.Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağmurludur. Hiç kar yağmaz, don olayına rastlanmaz. Yıllık yağış ortalaması 600-700 m2’dir. Güney ve batısındaki dağların deniz etkisini azaltması yüzünden Tosunlar, Kuyucak ve Sarayköy’e göre daha az yağış alır.

İç kesimlerdeki yüksek yayla alanlarında iklim giderek karasallaşır. Yazları sıcak, kurak ama ovaya göre serin geçer. Kışlar soğuk ve kar yağışlıdır, don olayı görülür. Karlık tepesi ve yakın çevresinde kuyularda özel olarak kar depolanır, yazın satılır. İlçenin üç tarafı dağlarla kaplı olduğundan sert rüzgarlara rastlanmaz.

Ekonomi ve İdari Yapı

Buldan ekonomisi ağırlıklı olarak tekstil ürünleri üzerinde yoğunlaşmıştır. Daha çok geleneksel biçimde evde yapılmakta olan dokuma ürünleri bu tekstil sektöründe önemli paya sahiptir. Buldan'a bagli toplam 1 belde ve 28 köy vardir.

turkyo-Adobe Font Folio Ver

 

Adobe Font Folio Ver. 11 Multiple Platforms Multi European Languages Doc. Set

 

 

No tags for this post.

Leave a Reply