Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

 

 

 

Tarihçe

Hınıs ilçesinin kuruluş tarihçesi hakkında kesin bir bilgiye rastlanılmamaktadır. İlçenin tarihi hakkındaki bilgi Halilçavuş bucağına bağlı Göller köyünden isimli şahsın kitapları arasında çıkan Mevcut Konusu Naci“adlı eserden alınmıştır. Öğrenildiğine göre Hınıs ilçesi M.Ö. 1400 yıllarında bir Ermeni Beyliği iken zapt edilmiştir.

Uzun süre İranlıların egemenliğinde kalan Hınıs Bizanslıların eline geçmiş ve 1071 yılında Selçuklu Hükümdarı Alparslan’ ın Malazgirt zaferi ile Selçukluların idaresine geçmiştir.

Anadolu Selçukluların son zamanlarında İranlılar Hınıs’ ı ikinci kez elegeçirmişler ve bu devrede İranlılar tarafından Hınıs Kalesi yapılmıştır.

Osmanlı İmparatorluğunun yükselme devrinde İranlılardan alınmıştır. Osmanlı imparatorluğu devrinde iki defa Mutasarıflıkla idare edilmiştir.

Saltuklu, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde o çevrenin en önemli yerleşim merkezi Hınıs'tır.

Hınıs Şehrinin eski yeri bugün parçalanmış bir vadi görünümündeki derenin batısında yer alan kaledir. Evliya Çelebi'ye göre kale Akkoyunlu Hükümdarı Uzunu Hasan'ın amcası tarafından kurulmuştur. Kalede 7 camii bir han bir hamam bulunduğunu da yine Evliya Çelebi'den öğreniyoruz

Tarihi Yapı ve Eserler

Coğrafi konumu nedeniyle en eski yerleşim merkezlerinden biri olan ilçemizdeki çeşitli dönemlere ait tarihi eserler, yapıldıkları devrin kültür ve sosyal yaşamları ile mimari özelliklerini günümüze kadar taşımaktadırlar. Bunların bazıları aşağıya çıkarılmıştır.

Hınıs Kalesi

İlçedeki Hınıs deresinin batısında bulunmaktadır. Kesin yapılış tarihi bilinmeyen kalenin kuruluşu, Evliya Çelebi’ ye göre Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’ ın amcasına dayanır. Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde kale onarılarak tahkim edilmiştir. Yüksek bir noktada sarp kayalıklarla çevrilmiş olan kalenin içerisinde cami, han ve hamamın bulunduğuna dair görüşler bulunmaktadır. Ancak bunlardan hiç birisi günümüze ulaşmamıştır.

Ulu (Alaaddin Bey) Camii

Hınıs ilçe merkezinde bulunan cami, 1735 yılında Muş beylerinden Alaaddin bey tarafından yaptırılmıştır. Kare planlı olan cami dokuz küçük kümbeyle örtülüdür.

Diğer önemli yapıtlar arasında; Toprakkale, Zirnak Kalesi, Zirnak Kümbeti, Erence Köyü Seyyit Ömer Halil Türbesi sayılabilir. Fakat söz konusu eserler ile ilgili mevcut hiçbir bilgi bulunmamakla birlikte söz konusu eserlerin bulunduğu yerlerde şu an saadece taş yığınları mevcuttur.

Coğrafi Yapısı

Erzurum ilinin güneyinde engebeli ve çevresi dağlarla kaplı 1720 rakımlı ova üzerinde kurulmuştur. Bölgenin etrafı yüksek dağlarla çevrilidir. Bu dağlar batıda Bingöl dağları, güneyde Akdoğan dağları doğuda Ak dağları, kuzeyde Kanca dağları ve Karya dağı ile çevrilidir. Bu dağlarla bilhassa Bingöl dağları üzerinde yayla ve platolar mevcuttur. Arazi genellikle çıplak bir görüntüye sahiptir. Tarım alanları azdır. Yağışlı havalarda çamur ve kaygandır. İlçede en yüksek rakım Bingöl dağları üzerindeki KOF tepesidir. (3070 m) Ak dağlar (2953 m) Akdoğan dağı (2879 m) Kulluca tepesi (2754 m) en düşük rakım ise Hınıs ve çevresi olup ilçenin tamamının rakımı (1650 m) civarındadır.

İlçemizde bulunan Hınıs Kanyonunun Dünyanın sayılı kanyonları arasında olduğunu Biliyormuydunuz?

Hınıs ilçesinin Bahçe Mahallesi ve kayabaşı mahalleleri arasında bulunan ve Bahçe mahalle ve Sarılı mahallelerini ilçe merkezinden ayırmakta olan Hınıs Kanyonu Riviera ve tekne tipi kanyon özelliklerini bir arada içinde bulundurma özelliği ile dünyanın bozulmamış ve bakir kalan kanyonlarından biri olduğu bilinmektedir.

İlçemizin her iki tarafından geçmekte olan Hınıs çayı kolları üzerinde bulunan Hınıs Kanyonu eşsiz güzelliğiyle göz kamaştırmaktadır.

Sosyal  Yapısı

SAĞLIK

Jandarma sorumluluk bölgesinde sağlık evleri mevcut olup yalnızca Halilçavuş Sağlık ocağı, Ketenci Sağlık ocağı ve Bellitaş sağlık ocakları hizmet verebilecek durumdadır. İlçe merkezinde merkez Sağlık ocağı ve Devlet Hastahanesi mevcut olup, (1) adet Uzman Doktor bulunmaktadır.. Pratisyen doktor sayısı yeterli olup İlçe merkezinde (3) adet Eczane mevcuttur. İki adet Özel doktor polikliniği mevcut Olup sağlık hizmetleri ile ilgili daha detaylı bilgiler Hınıs Devlet Hastanesi Baş Hekimliğinden elde edilebilir.

GENÇLİK VE SPOR

Bölgede sanayi tesislerinin yetersiz oluşu nedeni ile genç nüfusun büyük bir bölümü büyük şehirlere ve yurt dışına çalışmak amacı ile göç etmiştir. Spor tesisleri olarak ilçe merkezinde kapalı spor salonu ve halı saha mevcut olup, genç nüfusun büyük bir bölümü futbol ve bilardo gibi sporlarla karşı ilgi duymaktadır.

ULAŞIM VE ALTYAPI

Devlet Yolları : Bölgeyi ERZURUM ve Muş illeri ile KARAÇOBAN ilçesine bağlayan devlet yolları mevcuttur.

Hınıs İlçesi, Erzurum iline 145, Muş iline 110, Karaçoban ilçesine 35, Varto ilçesine 44, Tekman ilçesine 65, Karayazı ilçesine 78 km. uzaklıkta bulunmaktadır. Hınıs ilçe sınırları içerisinde 58 km. devlet, 23 km. il yolu 958 km ise köy yolu olmak üzere toplam 1039 km karayolu mevcuttur. Bu yolların 81 km.si asfalt, 172 km si stabilize, 786 km.si ise toprak yoldur.

Köy Yolları: Tüm yerleşim birimlerine karayolu ile ulaşımı sağlayacak ham ve stabilize yollar mevcut bulunmaktadır. Kış aylarında kapanan özellikle yüksek yerlerde bulunan köy yolları köy hizmetlerine ait ekipler tarafından açılmaya çalışılmaktadır.

Ekonomik Yapısı

Tarım

Tarım sektörü bitkisel üretim, hayvancılık, su ürünleri ve ormancılık olmak üzere dört ana başlık altında ele alınır. Toplam yüzölçümünün % 56,2'si dik, %23,8'i orta eğimli, %14,1'i sarp, %5,9'u düz bir konuma sahiptir. Tarımsal amaçlı kullanılabilir arazinin içerisindeki payı %15,17'dir. Ancak bu alanın tamamı bölge çiftçileri tarafından kullanılmamaktadır. Kullanılabilir alanların %38'i sulu, %62'si ise kuru tarım arazisidir. Hınıs 'da işlemeli tarıma açık toprakların yüzölçümünün %2,29'unu oluşturan I. Sınıf, %6,2'sini oluşturan II. Sınıf, %7,1'ini oluşturan III. Sınıf arazi mevcuttur. Hınıs 'da üretilen tarla ürünlerinin verimlilikleri açısından yapılan sıralamada tahıl, yağlı tohumlar ve yumru bitkilerde Erzurum ortalamasının altındadır. Hınıs’ da tarım gittikçe önemini kaybetmektedir. Bölge çiftçisi Yonca, Korunga ve Fiğ gibi yem bitkileri ziraatine yönelmektedir. Bunun dışında Patates, Ayçiçeği, Lahana ve Şalgam yetiştirilmektedir.

Hayvancılık

Hayvancılık sektörü açısından oldukça uygun bir altyapı mevcuttur. Yüzölçümünün %37'si çayır ve meralarla kaplıdır. Bu özelliği ile Hınıs Erzurum’ da üst sıralarda yer almaktadır. Hayvancılık potansiyeli açısından ilçe çok verimli olmasına rağmen bu konuda bir gelişme kaydedememiştir. İlçe ve köylerinde yerli ırk yaklaşık 100.000 civarında büyükbaş yaklaşık 400.000 baş civarında küçük baş hayvan 200.000 civarındada kümes hayvanı bulunur. Vatandaş geçimini hayvancılıktan sağlar, zirai ekim ihtiyaçlar için yapılır. Etkili arazi azdır. Hınıs ilçesinde özellikle dış illerden gelerek arıcılık yapan kişi sayısında her yıl önemli bir artış gözlenmektedir. Ortalama 180-200 ton-yıl bal üretilmektedir. İlçe arıcılık için çok uygun tabiat şartları ve bitki örtüsüne sahiptir.

Ticaret

Bölgedeki ekonomik unsurun temelini tarım ve hayvancılık teşkil etmektedir. Bu sebeple zirai ve hayvansal ürünler ticaretin ana unsurunu oluşturmaktadır. Ticaret hayatı asker, memur ve öğrencilerden müteşekkil kalabalık bir nüfusun teşkilleri üzerine kurulmuştur.

Hınıs ilçesinde 1980-2000 döneminde, çalışma çağındaki nüfus olarak kabul edilen, 12 ve daha yukarı yaştaki nüfus toplam nüfustan hızlı bir artış göstermiştir. Bu dönemde 12 ve daha yukarı yaştaki nüfusun yıllık artış hızı %o13,7 iken, işgücündeki nüfusun yıllık artış hızı %0-1 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde işgücü nüfusundaki azalma tamamen kadın işgücü nüfusundaki azalmadan kaynaklanmıştır.

Hınıs ilçesinde işgücüne katılma oranı 1980-2000 döneminde azalma eğilimi göstermiştir. Erkek nüfusun işgücüne katılma oranı kadın nüfusun işgücüne katılma oranından daha yüksektir. 1980 yılında erkeklerin işgücüne katılma oranı %82,3 iken, 2000 yılında bu oran %64,7'ye düşmüştür. Buna karşılık aynı dönemde kadınlarda işgücüne katılma oranı %57,8'den, %39,6'ya düşmüştür.

Hınıs ilçesinde istihdam edilenlerin sayısı özellikle 1980-2000 dönemi ile 2001 yılında patlak veren ekonomik krizden sonra azalmıştır. 1980-2000 döneminde istihdamın sektörel yapısında bazı değişimler olmuştur. Bu dönem içinde en yüksek paya sahip olan tarım sektöründe istihdam edilenlerin payı devamlı olarak azalmıştır. Tarımdan sonra en yüksek paya sahip hizmet sektöründe ise sürekli bir artış görülmüştür. İnşaat sektörünün payı son beş yıllık dönemde artarken, sanayi sektöründe önemli bir değişiklik olmamıştır. 1980-2002 döneminde hizmet sektöründe istihdam edilen nüfus %39,6, inşaat sektöründe istihdam edilen nüfus %16,1 oranında artarken, tarım sektöründe istihdam edilen nüfus %22,2, sanayi sektöründe istihdam edilen nüfus ise %13 oranında azalmıştır.

1980-2002 döneminde istihdam edilenlerin sektörel dağılımı cinsiyete göre farklılık göstermektedir. Her iki cinsiyette de hizmet sektörünün payında sürekli artış görülmektedir. Buna karşılık her iki cinsiyette de tarım sektöründe çalışanların oranı devamlı olarak düşmüştür. İstihdam edilen kadınların %91,9'u, erkeklerin ise %44,5'i hizmet sektöründe yoğun olarak çalışmaktadır.

1980-2002 döneminde ücretli ve işveren olarak çalışanların oranında da artış görülmektedir. Bu durum her iki cinsiyette de görülmesine karşın ücretli olarak çalışan kadınların oranındaki artış erkeklere göre daha fazladır. Ücretsiz aile işçisi olarak çalışanların oranında her iki cinsiyette de azalma görülürken, kendi hesabına çalışan kadın nüfus oranında artış, erkek nüfus oranında azalma görülmektedir. 2002 yılında çalışanların %44,9'u ücretsiz aile işçisi, %31,6'sı ücretli ve %21,9'u kendi hesabına çalışırken, %1,6'sı işveren olarak çalışmaktadır. Çalışanların işteki durumuna göre dağılımı cinsiyetler arasında farklılıklar göstermektedir. Kadınların %85,8'i ücretsiz aile işçisi olarak çalışmakta iken, ücretli olarak çalışan erkeklerin oranı kadınların oranından daha yüksektir.

Uluslar arası tanımlar esas alınarak yapılan araştırmalarda Hınıs ilçesindeki işsizlik oranı %9,1'dir. Ayrıca Hınıs ilçesinde işgücüne dahil olmayan nüfusun çalışabilir yaştaki nüfus içindeki oranı sürekli artmaktadır. İşgücüne dahil olmayan nüfusun yıllık artış hızı %o37,8'dir. Bu oran erkek nüfus için %o49,1, kadın nüfus için ise %032'dir. Halen işgücüne dahil olmayan nüfusun %62'sini kadın nüfus oluşturmaktadır.

No tags for this post.

Leave a Reply