Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

elazig-maden

Tarih

Hurilerin, 1450 yılında Mitanni Krallığının, MÖ 30- M.S. 180 yıllarında; Roma İmparatorluğunun, İslamiyetin yayılması sırasında Abbasilerin, 1077–1308 yılları arasında Anadolu Selçuklularının, 13. yüzyılın ilk yarısında Saltukların, 1335 yılından itibâren Karakoyunluların, 1481 yılından itibaren ise Akkoyunluların sınırları içerisinde bulunmuştur.

Şah İsmail Safevi Devletini kurup genişletmeye başladığında devlet sınırlarını batıya doğru ilerletirken Harput'u bu arada Maden İlçesini de Akkoyunluların elinden alarak kendi ülkesine katmıştır.

Çaldıran Zaferinden sonra Yavuz Sultan Selim’in ordularının Doğu Anadolu’yu fethettikleri sıralarda Maden, Şii Umerasının elindeydi. 1515 yılında bu bölgeye gelen Yavuz Sultan Selim’in orduları bu sırada Maden’i de Osmanlı Devleti topraklarına katmıştır.

1834 yılında Şark Vilâyetlerinde ıslahat yapmak ve yıkılan devlet otoritesini yeniden kurmak üzere görevlendirilen Reşit Mehmet Paşa, Sivas-Harput-Diyarbakır ve Maden Eyaletlerinin vali ve kumandanı görevlerini de yürütmekte idi. 1889 yılına kadar Diyarbakır’a bağlı Kaymakamlık halinde yönetimini sürdüren Maden, 1889-1924 yılları arasında mutasarrıflık, 1924-1927 yılları arasında valilik ile yönetilmiş, 1927'den sonra Elazığ İline bağlı kaymakamlık hâline getirilmiştir. Maden, hâlen Elazığ İline bağlı bir ilçedir.

İlçe merkezi başlangıçta Arpameydanı adı verilen mevkiide kurulmuştur. Ancak, daha sonra, Arpameydanı Mahallesi maden sahası içerisinde bulunduğundan kamulaştırılmış, burada oturan vatandaşlar Diyarbakır-Elazığ Karayolunun tam üzerinde bulunan Kortik mevkiine yerleşmişler ve burada Bahçelievler Mahallesi kurulmuştur.

Nüfus

Maden İlçesinin Adres Kayıt Sistemine göre köyler dahil toplam nüfusu 14.903’dir. Bu nüfusun 5.314’si İlçe merkezinde, 9.589’sı Gezin Beldesi ve köylerde oturmaktadır. İlçemizde ki toplam erkek sayısı 7.300, toplam bayan sayısı 7.603 ‘dür.

Toplam nüfusun %66’sı kırsal kesimde yaşamakta olup, %34’u ise İlçe Merkezinde yaşamaktadır. Yaz aylarında ilçe merkezinde köylere doğru, kış mevsiminde ise ilçe merkezine doğru ikamet amacıyla bir dönüşüm olmaktadır.

elazig-maden1

Coğrafi Yapısı

Maden Doğu Anadolu Bölgesinde, Doğu Torosların batı kesiminde, Yukarı Fırat bölümünde, Elazığ İli sınırlarında ve Dicle Nehri’nin yukarı kesimindedir. İlçenin doğusunda Ergani ve Dicle, batısında Sivrice ve Elazığ Merkez, güneyinde Ergani, Çermik ve Çüngüş, kuzeyinde Palu ve Alacakaya yer alır. Konum olarak yerküre içerisinde 39 ve 40. boylam; 38 ve 39. enlem noktaları arasındadır. İlçe merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 1054 m. olup, yüzölçümü 344 km²’dir. İlçenin bulunduğu yer vadidir. İlçe merkezi Mihrap dağının (1755 m.) yamacına kurulmuştur. İlçe, kara ikliminin hüküm sürdüğü bölgedir. Kışları karlı, yağmurlu, sisli, bulutlu; yazları da sıcak ve kurak geçer. İlçede hâkim rüzgâr yönü Kuzey-Batı’dır. Yıllık toplam yağış miktarı 718,1 mm’dir. İlçe merkezi ile diğer yerleşim bölgeleri arasında ciddi yükseklik ve iklim farkları vardır. İlçe merkezi Güneydoğu Anadolu Bölgesinin sert kış mevsimi koşulları daha yoğun hissedilmektedir ve ortalama sıcaklık değerlerinde farklılıklar bulunmaktadır. İlçe, bitki örtüsü bakımından oldukça fakirdir. 20. Yüzyılın başlarına kadar bakır cevheri odundan elde edilen ısı ile eritildiği için dağlarda ağaçlar acımasızca tüketilmiştir. İlçede yer yer Kaymakamlık koordinatörlüğünde gerçekleştirilen çeşitli ağaçlandırma sahaları bulunuyor ise de ilçe yüzölçümü ile kıyaslandığı zaman bu alanlar yetersiz kalmaktadır. Hazar Gölü çevresi, Dicle Nehri ve diğer akarsu ve dere kenarlarında kavak ve söğütlükler görülmektedir. İlçenin dağ ve tepeleri bahar yağmurları ile yeşillenen, yaz aylarında yağmurların kesilmesi ile kuruyan otlarla örtülüdür. Keyil Dağı (2052), Suvar Dağı (2046), Mihrap Dağı (1773), Rute Dağı (1824) ve Runik Dağı (1807) İlçenin belli başlı en yüksek dağlarıdır. Behramaz ve Gezin Ovaları İlçe sınırları içerisinde yer almaktadır. Dicle (Maden) Çayı, Seyhan Çayı, Sordar Çayı, Şepgen Çayı ve Pirnos Deresi İlçenin en önemli akarsularındandır. 85 km2 yüzölçümüne sahip olan Hazar Gölü’nün 5 km2’lik kısmı İlçe sınırları içerisinde kalmaktadır. Gölün derinliği 324 metre, denizden yüksekliği 1248 metre olup, toplam su hacmi 7 milyar m3’dür.

Ekonomi

Maden İlçesinin iş ve çalışma hayatında en büyük rol 1936 yılında Etibank’a devredilen Ergani Bakır İşletmesinin olagelmiştir. Bu müessese uzun yıllardan beri ilçe halkı için önemli istihdam imkânları yaratmıştır. [kaynak belirtilmeli]Ancak bu işletme 90’lı yılların ortalarında özelleştirilmiştir. Önceki yıllarda emek yoğun tarzda üretimini sağlayan ve yaklaşık 4-5 bin civarında işçi ailesinin geçimini sağlayan müessesede, özelleştirmeden sonra teknoloji yoğun üretimi tercih eden Ber-Oner firması, yaklaşık yarısı Maden ilçesi halkından olmak üzere, 80-100 işçiyle faaliyetini sürdürmeye başlamıştır.

Tarım kesiminde yaklaşık olarak 7.500 kişinin çalıştığı tahmin edilmektedir. [kaynak belirtilmeli] Bermaz Ovası'nda tarım faaliyetleri, dağlık yörelerde ise hayvancılık faaliyetleri belirgin olup bu yönde teşvik ve çalışmalar devam etmektedir.

elazig-maden2

Kültür ve Turizm

İlçemiz Elazığ ve Diyarbakır illerinin ortasında bulunduğundan her iki İlin de folklorunun etkisinde oluşan zengin bir kültüre sahiptir.

İlçemizde çok az sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Bu tarihi eserlerden birisi 1872 yılında Sultan II. Abdülhamit tarafından yaptırılan Camii-Kebir camiidir. Camii-Kebirin minaresi taştan olup, çok zarif bir şekilde hicri 1317 yılında inşa edilmiştir. Cami bugüne kadar üç defa onarılmış olup, en son 1962 yılında onarımdan geçirilmiştir.

İlçemizin diğer tarihi eseri eski hükümet konağı binası ve bu binanın bahçesinde bulunan saat kulesidir. Eski hükümet konağı ve saat kulesinin kimin tarafından, nasıl yaptırıldığına dair resmi bilgi bulunmamakla birlikte eski hükümet konağının 1895 yılında, saat kulesinin 1898 yılında yapıldığı bilinmektedir. Saat kulesi ve eski hükümet konağı tapu kütüğüne tarihi eser olarak şerh edilerek koruma altına alınmıştır. Saat kulesinin üst kısmı ise yıkılmıştır.

İlçemizin diğer bir tarihi varlığı Çitli Höyüğüdür. Höyükte şu ana kadar herhangi bir kazı çalışması yapılmamıştır. Höyük 1999 yılı içinde kültür ve tabiat varlığı olarak tescil ve ilan edilerek koruma altına alınmıştır.

İlçemizin diğer bir tarihi varlığı Kartaldere Köyündeki “Şeyh Muhammed Kattal Türbesi” dir. Şeyh Muhammed Kattal’ın Hicri 764 yılında irşad hizmetini ifa ederken Ermeni ve Bizanslılarca katledildiği rivayet edilmektedir. Bu nedenle Kartaldere Köyünün eski adı katledilen şeyh anlamına gelen “Şeyhkatülan” olarak anılmıştır. Türbeyi ziyaret etmenin ruh ve sinir hastalıklarına iyi geldiği, türbenin sağ tarafındaki dere yatağından akan kaynak suyunun da cilt hastalıklarının tedavisinde şifalı olduğu yönünde halk arasında yaygın bir kanı vardır.

İlçemizin turizm yönünden en önemli yeri Hazar Gölü kenarındaki Gezin beldesidir. Beldede çeşitli kamu kurum ve kuruluşların dinlenme tesisleri ile özel şahısların yazlık villaları ve siteler bulunmaktadır. Bu yazlık villa ve sitelerde genellikle Diyarbakır’dan gelen yazlıkçılar oturmaktadır. Ayrıca çok sayıda Diyarbakırlı yazlıkçı da Plajköy köyünde bulunan özel şahıslara ait kamplarda Temmuz ve Ağustos aylarında çadır kurarak tatil yapmaktadır.

Eğitim

İlçe merkezinde Cumhuriyet Döneminde 1932 yılında kurulan Atatürk İlköğretim Okulu, İlçede kurulan ilk okul olma özelliğine sahiptir. Atatürk İlköğretim Okulunun açılışını; 1951 yılında Namık Kemal İlkokulunun, 1968 yılında Fatih Mehmet İlköğretim Okulunun, 1959 yılında Maden Ortaokulunun, 1966 yılında Pratik Kız Sanat Okulunun, 1968 yılında Maden Lisesinin, 1994 yılında Çok Programlı Lisesinin ve 1998 yılında YİBO’ nun açılışı izlemiştir. İlçe merkezinde şuanda Maden Anaokulu, Atatürk İlköğretim Okulu, Fatih Mehmet İlköğretim Okulu, İmam-Hatip Lisesi, Maden Lisesi ve YİBO faaliyetlerini sürdürmektedir. Pratik Kız Sanat Okulu 2006 yılında kapatıldı.

İlçemizde 2009–2010 eğitim ve öğretim yılında 2151 öğrenci çeşitli okullarda eğitim ve öğretimlerini devam ettirmektedirler. Okul öncesi eğitim gören öğrenci sayısı 101, İlköğretim Okullarında eğitim gören öğrenci sayısı 1718, ortaöğretim okullarında eğitim gören öğrenci sayısı ise 332’dir. Taşımalı sistemdeki öğrenci sayısı 587’dir. İlçemize bağlı eğitim ve öğretim kurumlarında 128 öğretmen görev yapmaktadır.

İlçe merkezinde bulunan YİBO’ da 21 köyden toplam 162 öğrenci eğitim-öğretime devam etmektedirler. Öte yandan Gezin Beldesinde bulunan İffet Nusret İlköğretim Okuluna 7 köyden 80 öğrenci, Hazar İlköğretim Okuluna 14 köyden 205 öğrenci, Kızıltepe köyünde bulunan Vali Aydın Aslan İlköğretim Okuluna 8 köyden 140 öğrenci taşıması yapılmaktadır.

elazig-maden3

İlçemizde okur-yazar oranı arttırmak amacıyla (Ana-kız okuldayız) kampanya çerçevesinde Halk Eğitim Merkezi bünyesinde kurslar açılmıştır. İlçe Genelinde toplam 50 okuma yazma kursu açılmıştır. Bu kurslarda 750 vatandaşımız okuma yazma öğrenmektedir.

Okuma yazma oranı  toplam nüfusun % 93’üne yaklaşmaktadır. Bu alanda yapılan yoğun çalışmalarla bu oranın artırılması noktasında önemli başarılar elde etmeyi hedeflemekteyiz.

Sağlık Kurumları ve Hizmetleri

İlçe merkezinde sağlık merkezi olarak (10) yatak kapasiteli (1) Devlet Hastanesi ile (1) Toplum Sağlığı Merkezi bulunmaktadır. Bu sağlık kuruluşlarında (56)  personel görev yapmaktadır. Kırsal alanda; Gezin Aile Sağlığı Merkezi , Hazar Aile Sağlığı Merkezi  112 Acil Yardım İstasyonu ve Maden Aile Sağlığı Merkezi hizmet vermektedir.

Toplum Sağlığı Merkezine bağlı olarak;

– Maden Aile Sağlığı Merkezi 156 ve 157 No’lu Aile Hekimliklerine,

-Gezin Aile Sağlığı Merkezi 158 ve 159 No’ lu Aile Hekimliklerine,

-Hazar Aile Sağlığı Merkezi 160 No’lu Aile Hekimliği olarak hizmet vermektedir.

Sağlık Grup Başkanlığına bağlı olarak toplam 10 doktor görevlidir. Başkaynak, Akbuğday, Kartaldere, Işıktepe, Kaşlıca, Sağrılı Sağlık Evleri personel olmadığından kapalı durumdadır. Maden Devlet hastanesinde 1 adet,  112 Acil Yardım İstasyonunda 1 adet olmak üzere toplam 2 adet ambulans mevcuttur.

turkyo-homend-evelektronigi4

 

HOMEND 4901 S3 TABLEBLENDER

No tags for this post.

Leave a Reply