Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

bitlis-güroymak

GÜROYMAK TARİHİ

Önceleri Çukur adı verilen ve daha sonra Norşin adını alan,  büyüyerek Güroymak İlçesine dönüştüğü bilinmektedir. Bölgenin genel tarihinden anlaşılan, ilçenin bulunduğu toprakların Hititler, Urartular, Persler, Makedonya Krallığı, Selefke Krallığı, Nesati Devleti, Roma İmparatorluğu, Mervaniler, Dilmaçoğlu Beyliği, Sökmeniler Beyliği, Şerefhanlar, Osmanlılar ve Rusların ve tekrar Osmanlıların elinde kaldığıdır.Güroymak İlçesi 04.07.1987 gün ve 19507 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan19.06.1987 gün ve 3392 sayılı kanunla resmiyet ve ilk İlçe Kaymakamının 14.10.1988 tarihinde göreve başlamasıyla İlçe olmuştur.

Güroymak Kalender Baba Kümbeti: Bitlis – Muş yolu üzerindeki Güroymak  ilçesindeki Selçuklu mezarlığında bulunmaktadır. Aynı mezarlık içinde bulunan iki kümbetten kitabeli ve büyük olanıdır. Bütün Selçuklu kümbetlerinde olduğu gibi iki katlı olarak yapılmıştır. Eserin ikinci katında iki taraflı on bir basamak merdivenle çıkılmakta olup, yine bir basamak yüksekliğindeki eşiği müteakip bir kapı ile mekana girilmektedir.

Güroymak’a  10 km. mesafedeki Aşağı Kolbaşı köyünün güney yönünde geniş bir alana yapılan kırmızı şehitlik mezarlığında 13.-14. yüzyıllara ait mezarlıkların çoğu iki şahideli ve sandukalıdır. Sivri kemerli nişler, kandil, hançer ve kılıç motiflerinin görüldüğü şahidelerde kitabeler kazıma yolu ile yapılmıştır. İlçe merkezinde bulunan Kümbet ve Selçuklu mezarlığından, daha önce ovada 11-12. yüzyılda bir yerleşim olduğu anlaşılmaktadır. Aşağıkolbaşı, Kuştaşı ve Budaklı Köylerinde Selçuklu mezarlarına rastlanılmaktadır.

Yöre, tarihi İpek Yolu üzerinde olup, değişik uygarlıklara ait izleri bünyesinde barındırmaktadır. Başta Güroymak, Kümbet mahallesinde bulunan Selçuklu dönemine ait Kalender baba Türbesi yanı sıra, Aşağıkolbaşı, Yukarıkolbaşı, Kaleli köyünde Selçuklu dönemine ait mezar taşları ve bunların yanında türbeler bulunmaktadır. Değirmen köyünde bulunan kilise gizli bölme mağaraların geçmiş tarih dönemlerinde hiristiyan mezhebine tabi kavimlerin yaşayışlarını ortaya koymaktadır. Birçok tarihi kalıntının ve geçmişe dair izlerin korunmaması nedeniyle yok olduğu ve halen var olanlarında yok olma aşamasına geldiği tespit edilmiştir. Kaleli köyündeki  Babir-i Kal türbesi ve ilçe merkezinde bulunan Şeyh Ahmed ve Şeyh Abdurrahman Dağı Türbeleri islam uygarlığı dönemine ait şahsiyetlere ev sahipliğini yaptığını ortaya koymaktadır.

CAOĞRAFİ YAPISI

Güroymak, Doğu Anadolu Bölgesinde Yukarı Murat havzasının doğusuyla Van Gölü’nün batısında Muş Ovası’nın doğu ucunda, Doğu-Batı istikametinde uzanan iki dağ sırasının arasında ovada bulunan bir alan içinde yer almaktadır.

İlçenin doğusunda yer alan Nemrut Dağı-Krater Gölü ve etekleri özellikle batıya doğru uzanarak İlçenin kuzeyini çevirir. Güneyde Yer alan Kilhar Dağı ise Doğu Torosların uzantısı olup, İlçenin batısına doğru hafif bir eğimle ovaya uzanır.

Güroymak İklim yapısı genelde Bitlis İlinin Akdeniz kara iklimi geçiş özelliğine benzemekle beraber önemli değişiklikler gösterir. Kışları ve baharları özellikle yoğun sis nedeniyle güneşli gün sayısı azdır. İlçenin doğusundaki Rahva düzlüğü doğal bir rüzgar koridoru olduğu için büyük tipi ve fırtınalara sahne olur. Kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı baharlar ise yağmurlu geçer. Yazlar kısa ve ılık bir özellik gösterir. İlçenin yüksek yerlerinde yetişen meşe ve kavak ağaçları tahrip edilip kesildiğinden dağlık arazisi çıplak, seyrek çalılarla kaplı otlaklıklar niteliğindedir. Ovadaki eski ormanlar tahrip olmuş yerinde sellerle kaplı bozkır mahiyetinde bir arazi yapısı ortaya çıkmıştır.  İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1320 metre, köyler ile birlikte yüz ölçümü 650 km2 dir.

Akarsu Kaynakları

İlçemiz Nemrut Dağı’ndan ve Nemrut Krater Gölünden etkilenmesi sonucu sıcak su kaynakları ve diğer kar suyuna dayalı hayli gür doğal su kaynakları vardır. Nemrut Dağı Krater gölünden etkilenerek ilçemiz merkezinde bulunan Kümbet mahallesinde Şelale Gölü olarak adlandırılan tatlı su kaynağını oluşturmaktadır. Meydana çıkan Doğal su kaynaklarının oluşturduğu akarsular şehir merkezinden ve çevresinden batı istikametine doğru dere yataklarından akmaktadır. İlçe Merkezinin Kümbet mevkiinde bulunan Şelale gölü,  kaynayan su bir dere halinde batıya uzanarak Germav (Kaplıca)  bölgesinin kaynakları ile birleşip Karasu Nehrinin başlangıcını oluşturur. Bu nedenle İlçenin batı kısmındaki ovalık alan yarı bataklık ve sazlık bir yapı gösterir. İlçenin Taşüstü, Çayarası ve Yemişveren Köylerinden de bol sulu pınarlar kaynayıp ovaya akar. Karların erimesiyle birlikte Aşağıkolbaşı Köyü güneyinden de güçlü bir dere İlçe Merkezinden geçerek akmaktadır.

Göller

1- Güroymak (Norşin-Çukur) Sıcak Su Kaplıcası ve Gölü:Van Gölü çevresi kaplıca kaynaklarının oluşumuna etken faktörler açısından Van-Tatvan fay hattının kuzey ve güney bölümleri olarak iki ayn özellik göstermektedir. Bu hattın kuzeyinde kalan alanlarda yakın zaman volkanik faaliyetlerin yoğun olmasına bağlı olarak çok sayıda sıcak su kaynağı bulunmaktadır. Buna karşılık hattın güneyi genel olarak yaşlı jeolojik oluşumlara sahip olup, sıcak su kaynağı bakımından fazla zengin değildir.

İldeki kaplıcalardan en önemlisi Güroymak (Norşin-Çukur) Sıcak Su Kaplıca Gölü olup, yer ve konumu, akım değeri, fiziki ve kimyasal özellikleri bakımından olumlu özelliklere sahiptir. Güroymak (Norşin-Çukur) Sıcak Su Kaplıcası Turizm Bakanlığının çalışmalarında ve ilgili literatürde bölge ölçeğinde önem taşıyan 2. derece öncelikli kaplıca olarak tanımlanmıştır.

İlde bulunan diğer kaplıca, içme ve maden suları, yerel ve yöresel ölçekte kullanıma açılabilecek nitelikteki kaynaklardır. Bunlardan Nemrut Dağı kaplıcası, akım değeri düşük fiziki ve kimyasal nitelikleri yüksek olmamakla birlikte, konumu nedeniyle çevresindeki doğal değerlerle birlikte önem kazanmaktadır.

Bitlis ilindeki kaynaklardan Güroymak (Norşin-Çukur) ve Ilıcak (Germav) kaplıcalarının fiziki ve kimyasal analizleri yapılmış, nitelikleri belirlenmiştir.

Yer ve Konumu

Güroymak (Norşin-Çukur) Sıcak Su Kaplıcası Gölü, Muş-Tatvan yolu üzerinde yer alan Güroymak (Norşin) yerleşmesine 12 km. uzaklıkta ve Muş ovasının kuzeydoğu kenarındadır.

Fiziki-Kimyasal Özellikleri ve Etkili Olduğu Hastalıklar

Su sıcaklığı 38-39°C, PH değerleri 6.7 dolayında olan Güroymak (Norşin) Sıcak Su Kaplıcası sular Bikarbonatla Sodyumlu, Magnezyumlu, Kalsiyumlu, Demirli ve Karbondioksitli bir bileşime sahiptir. Banyo ve çamur banyosu uygulamalarına elverişli olan bu sular romatizmal, solunum yolu, sinir sistemi, sindirim sistemi, böbrek ve idrar yollan ile metabolizma bozukluklan hastalıklarına olumlu etki yapmaktadır.

Emniyet ve Yerteşme Durumu

Yanyana bulunan iki kaynağm da kaynak emniyet alanı korunmamıştır. Çevresi yeni gelişme ve yatırımlara uygundur.

Yapı Durumu

Ulaşım durumu ve diğer alt yapı yatırımları yetersizdir. Tedavi tesisleri açık havuzlar halindedir. Yörede konaklama tesisi yoktur. Çadır geleneği bulunmaktadır. Varolan konaklama yerlerinin kullanılmayışı nedeniyle geçmişte Özel İdarece yapılmış olan tesisler kullanılamaz durumdadır.

Genel Değerlendirme

Kesin akım ölçümü yapılamamıştır. Büyük bir göl kenarında çıkış yapan kaplıca suları yaklaşık 40 litre/sn, su verimine ve 9874 kişi/gün/banyo kapasitesine sahiptir. Kaplıca sularının tam analizleri yapılmıştır. Bölgesel ve yöresel önem taşıyan bu kaplıca suları ve çevresinin planlı olarak geliştirilmesi uygun ve yararlı görülmektedir. Kaplıca üzerine yapılacak konaklama ve tesis yatırımların, kaplıcanın daha çok fayda sayğlayacağı için değerlendirilmesi büyük yarar getirecektir.

2- Güroymak (Norşin) Şelale GölüGüroymak Şelale Gölü tarihi bakımından çok eskiye dayanmaktadır. Nemrut Dağı'nın volkanik patlaması sonucu ilçe merkezi Kümbet mahallesi mevkiinde meydana çıkan Güroymak Şelale Gölü, ilçenin 12km uzaklığında bulunan Güroymak (Norşin-Çukur) Sıcak Su Kaplıcası ve Gölü ile birleşerek Karasu Nehri ile birleşerek ilçenin batı istikametine akmaktadır. Ayrıca ilçenin içme su ihtiyacı için kullanılan doğal kaynak suyunun ilçenin merkezinde bulunması ilçe için güzel bir ticaret ve turistik alan oluşturmaktadır.

3- Nemrut Krater Gölü

Anadolu’da tarihi çağlarda faaliyet gösteren birkaç yanardağdan biri de Nemrut Dağı’dır. Bu yanardağın en son 1441 yılındaki faaliyetini 15.yy’da bu yörede yaşayan Wardan adındaki bir yazarın eserinden öğrenmekteyiz.

Söz konusu eserde verilen bilgiye göre 1441 yılında Ahlat ile Bitlis arasında bulunan Nemrut Dağı gök gürültüsüne benzeyen bir sesle gürlemiş ve insanları dehşete düşürmüştür. Dağdaki buzlar yarılmış yarıklarından duman ve alev fışkırmaya başlamıştır. Alevlerin içinde eriyen taşlar, kayalar şiddetli gürültü ile havaya uçuşmuştur. Ahlat şehri yıkılacak diye şehir halkı korkudan titremiş ve çevreye kaçışmıştır. Dağdan çıkan öldürücü pis kokular insanları hasta etmiştir. Bu durumu çevre yerleşim birimlerinde iskan edenler açıkça görmüşlerdir.

Patlamalar neticesinde tepe kısmını kaybedip kesik koni şeklini almasına rağmen Nemrut Dağı’nın yüksekliği kalderanın kuzeyinde 3050 m ye kadar ulaşır. Kalderanın çevresinde yer yer 2800 m yi aşan yükseltiler bulunmaktadır.

Nemrut Kalderası içinde devamlı olarak iki göl ile genellikle yaz mevsiminin sonlarına doğru kuruyan üç göl daha bulunmaktadır. Göllerin beslenme kaynakları yağışlar olup, su seviyeleri yıllık yağış miktarına göre değişmektedir. Göllerin en büyüğü olan Nemrut Krater Gölü’nün kabaca bir hilal şeklinde oluştuğu görülmektedir. Yüzölçümü yaklaşık olarak 12 Km2’dir. Ortalama derinliği 100 m. civarındadır. Bol miktarda aynalı sazan ile az miktarda diğer balık türleri bulunmaktadır. Göl suyu tatlı ve soğuktur. Alınan örneklerin analizi neticesinde suyun berrak, renksiz, kokusuz ve normal içme suyu lezzetinde olduğu tespit edilmiştir..

4- Ilıgöl İkinci göl olan Ilıgöl’ün yüzölçümü yaklaşık 1.2 Km2’dir. Gerek göl tabanından, gerekse gölün çevresinden karışan sıcak sular ve buhar nedeniyle kış mevsiminde bile 40 dereceye kadar, yaz mevsiminde ise 60 dereceye kadar ulaşan bir sıcaklığa sahiptir. Bazı asalaklar dışında canlı hayatına imkan vermeyen bu göl suyu genellikle romatizma tedavisinde büyük şifa kaynağıdır. Yakın çevrelerden gelen ziyaretçiler 3-4 gün kadar çadır ve kendi imkanlarıyla yaptıkları barınaklar içinde kalarak, günde 2-3 kez gölde banyo yapmak suretiyle tedavi oldukları müşahade edilmektedir.

Ilıgöl civarındaki çok sayıda sıcak su kaynağına ek olarak bu gölün yaklaşık 160 m. doğusundaki kayalık bir alanda sıcaklıkla birlikte buhar çıkmaktadır. Bu buharın özellikle astım, bronşit gibi hastalarda teneffüs yoluyla; böbrek ve romatizma hastalarında ise vücudu buhar çıkan yete tutmak suretiyle tedavi olunduğu bilinmektedir. Ilıgöl civarındaki sıcak su kaynaklarının varlığı ve yer yer buhar çıkışı buranın önemli bir yer jeotermal enerji potansiyeli taşıdığı görüşünü kuvvetlendirmektedir.

İKLİM           

İlçenin İklim yapısı genelde Bitlis İlinin Akdeniz kara iklimi geçiş özelliğine benzemekle beraber önemli değişiklikler gösterir. Kışları ve baharları özellikle yoğun sis nedeniyle güneşli gün sayısı azdır. İlçenin doğusundaki Rahva düzlüğü doğal bir rüzgar koridoru olduğu için büyük tipi ve fırtınalara sahne olur. Kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı baharlar ise yağmurlu geçer. Yazlar kısa ve ılık bir özellik gösterir. İlçenin yüksek yerlerinde yetişen meşe ve kavak ağaçları tahrip edilip kesildiğinden dağlık arazisi çıplak, seyrek çalılarla kaplı otlaklıklar niteliğindedir. Ovadaki eski ormanlar tahrip olmuş yerinde sellerle kaplı bozkır mahiyetinde bir arazi yapısı ortaya çıkmıştır.  İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1320 metre, köyler ile birlikte yüz ölçümü 650 km2 dir. 

ULAŞIM

İlçemize ulaşım gayet uygun durumda olup, Muş havaalanına 50 km, Van havaalanına ise 200 km uzaklıktadır. Son dönem çalışmaları sonrasında Elektriği olmayan köy ve mezra kalmamıştır. 1991 yılında başlayan şehir şebekesi ek ilaveleri çalışmaları bitirilmiş,ilçe elektrik açısından son derece rahata kavuşmuştur.

İlçe merkezinde belediye içmesuyu şebekesi ve kaynakları geliştirilmiş, sayaç uygulaması yüksek bir seviyeye çıkartılmıştır. İçmesuyu sıkıntısı yaşanmadığı, ilçemizde yeterli derecede su kaynaklarının olmasının bir göstergesidir.

İlçe merkezinde kanalizasyon kısmi olarak yapımına başlanmış ve ilçenin büyük bir bölümü kanalizasyon alt yapısından faydalandığı söz konusudur. Köylerde yeterli miktarda içme su bulunduğundan, içme su sıkıntısı yaşanmamaktadır. İçme suyu açısından ilçenin zengin su kaynaklarına sahip olduğu bilinmektedir. Yine büyük köyler arasında olan Oduncular, Aşağıkolbaşı, Çıtak ve Sütderesinde içme suları yetersiz olup,sıkıntılar çekilmektedir.

 

İlçe merkezinden geçen Devlet karayolu 300-31 kesimi Muş-Rahva kavşağı bağlantısından sağlanmakta iyi vasıflı asvalt olup,sürekli ulaşıma açıktır. Kışın özellikle rahva kesiminde zaman zaman tipi nedeniyle ulaşım aksamaktadır. Ayrıca demiryolu hattı ilçemiz Kuzey batısında doğuya doğru (Tatvan) uzanmakta,Gölbaşı Kasabası Sıcaksu mahallesinde bir (1) istasyon ve Rahvada yedi (7) adet kar tüneli bulunmaktadır.

Köy yolları genellikle ham yol niteliğinde olup, Tahtalı, Yazıkonak, Oduncular, Taşüstü, Budaklı, Gölbaşı ve Günkırı beldeleri ile Aşağıkolbaşı, Değirmenköy ve Üzümveren köy yolları asvaltlıdır.

Sanat yapısı eksiklikleri her yıl bertaraf edilmeye çalışılmaktadır. Yollarda en büyük sorun iklim şartlarından dolayı kapanmalar olmaktadır. PTT hizmetleri olarak, ilçe merkezi yeterli ve otomatik telefon şebekesine sahip olup,.bütün köylere  telefon bağlanmıştır. Ayrıca Gölbaşı ve Günkırı beldelerimizde otomatik santraller mevcuttur. İlçe, radyo ve televizyon yayınlarını rahatlıkla izleyebilmekte ve dinleyebilmektedir.

SOSYAL DURUMU

SOSYAL YAŞANTI

Sünni-Şafii mezhebine mensup olan halkın haricinde şehirde yaşayan memur kitlesi mevcuttur ve bunlarda genelde şehirdeki Hanefi nüfusu temsil etmektedir.

Güroymak'ta aşiret yapısı çok güçlü olmamakla beraber,bazı aşiretler varlığını sürdürmektedir.

EĞİTİM

Güroymak'ta her yeni bir günde eğitimin daha gelişip canlandığını söylemek mümkün. Eski yıllara oranla son zamanlarda üniversite ve yüksekokul mezununun arttığını, bununla beraber yerli eğitimci ve memur sayısında artış görülmektedir. Her geçen gün tıp,hukuk, eğitim fakültesi mezunu artmaktadır. Ayrıca onlarca öğrencinin şehir dışında eğitimini tamamlamaya çalıştığını söylemek mümkün. Yakın zaman içerisinde bu oranın dahada artacağı, ilçemizin son yıllarda eğitim açısından gösterdiği performansından farkedilmektedir.

turkyo-epson-yazıcı

 

EPSON STYLUS PRO 11880

No tags for this post.

Leave a Reply