Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

 

isparta-gelendost1

İLÇENİN TARİHÇESİ

Eğirdir Gölünün doğusunda bulunan, Senirkent İlçe sınırları içinde tespit edilebilmiş en eski yerleşimler Tunç Çağ (MÖ 3000-1200) dönemine ait malzemelerin bulunduğu Kötürnek Höyük (Madenli), Yaka Höyük (Yakaköy), İskele Höyük’de (İskele Mevkii) ele geçmiştir. Hitit dönemindeki (MÖ l800-l200) metinlerde bugünkü Gelendost İlçesi topraklarının da içinde bulunduğu bölgenin adı Pitaşşa olarak geçer. Frig (MÖ 750-690), Lidya (MÖ 690-547) ve Pers (MÖ 547-334) dönemlerinde bölge sadece siyasal olarak el değiştirmiş, hiçbir zaman tam olarak ele geçirilememiştir. Bölge MÖ 334 tarihinde Büyük İskender’in kontrolüne girmiş ve MÖ 323 yılında ölümüne kadar Makedonyalı sülaleye bağlı kalmış daha sonra Büyük İskender’in haleflerinden Seleukos ve Lysimakhos arasında MÖ 281 tarihinde yapılan Kurupedion savaşı ile Seleukosların eline geçmiştir. MÖ l88 yılında Roma ordusuna yenilerek, Apameia (Dinar) Barışını imzalayan Seleukoslar Toroslara kadar olan kısımdan çekilmişler ve bölge Romalılar tarafından Bergamalılara bırakılmıştır. MÖ l88-133 yılları arasında Bergama Krallığının elinde bulunan bölge, MÖ l30 yılında Romalılar tarafından ele geçirilerek, MÖ 102-49 yılları arasında Kilikia Eyaleti içine alınmış daha sonra Asia Eyaletine bağlanmıştır. MÖ 39 yılında Galat Kralı Amyntas’ın kontrolüne giren bölge MÖ 25 yılına kadar bu durumda kalmış, daha sonra Galatia Eyaleti içine alınmıştır. Bölge Roma İmparatorluğunun MS 395 yılında parçalanmasıyla Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) sınırları içinde kalmıştır. MS 713-714 yıllarında Arapların egemenliğine geçmesine rağmen, bu durum kısa sürmüş ve tekrar Bizanslıların egemenliği altına girmiştir.

Malazgirt Muharebesinden sonra Türkler Gelendost ve havalisi ile bölgenin birçok kısmını ele geçirmişlerdir. Ancak bu yörelerdeki Selçuklu egemenliği, gerek Bizansın güçlü savunması, gerek Haçlı seferleri sebebiyle uzun süreli olmamıştır. Ele geçirilen yerler Bizanslılar’la Selçuklular arasında el değiştirmiştir. II. Kılıç Arslan zamanında (ll56-1192) yoğunlaşan savaşlar ll76 yılında yapılan Miryakefalon Zaferiyle dönüm noktasına ulaşmıştır. 1182 yıllarında Gelendost ve havalisi Selçuklu egemenliğine geçmiş ve adı "Gelende" veya "Gelindi" olarak değiştirilmiştir. Bölgeye çok sayıda Türkmen aşireti yerleştirilmiştir. Arap seyyahı İbn-i Bibi'nin Muhtasar Selçuknamesinde Gelende'yi Anadolu Selçuklu Sultanının yazlık taht ve eğlence şehri olarak belirtilmektedir. Gelendost ilçesi toprakları Ortaçağ Avrupa Tarihçileri tarafından "Miryakefalon" Savaşının yapıldığı yer olarak anılmakla birlikte, Türklere Anadolu’nun kapısını açan bu savaşın yapıldığı yer konusunda üç farklı görüş vardır. 1. görüşte savaşın yapıldığı yer olarak Denizli İli, Çivril ilçesi Düzbel veya Küfi Çayı vadisi görülmekte, 2. görüşte savaşın Isparta İli, Yalvaç ilçesi Kumdanlı veya Karamıkbelinde olduğu, 3. görüşte ise mahalli tarihçi Hüseyin Şekerciğolu’nun Gelendost Tarihi adlı kitabında savaşın Gelendost Fatlın Ovasında yapıldığı ileri sürülmektedir. Bu zaferin her yıl kutlamaları Gelendost Belediyesi tarafından yıllardır gerçekleştirilmektedir. Görüleceği üzere bu zaferin kazanıldığı yer ile ilgili bilimsel tartışmalarda Gelendost İlçesinin adı yoktur. 130l yılında Hamitoğulları Beyliği hakimiyetine giren bölge 1324 yılında İlhanlıların eline geçmesine rağmen kısa bir süre sonra Hızırbey zamanında tekrar Hamitoğullarına bağlanmıştır. Gelendost, Isparta ve havalisi ile birlikte 1380 yılında Kemaleddin Hüseyin Bey döneminde Osmanlı Padişahı I. Murat ile yapılan anlaşma sonucunda Osmanlı egemenliğine girmiştir. 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra bölge 1415 yıllarında Konya vilayetine bağlanmıştır. Fatih Sultan Mehmet zamanında Gelende ismi Gelendost'a dönüşmüştür. Daha sonraki dönemlerde Afşar Köyü gelişerek nahiye olmuş, Gelendost Afşar'a bağlanmıştır. 1877 yılı Konya Vilayeti Salnamesine göre Afşar'da 1011 hane bulunmakta, ayrıca Afşar'a bağlı 14 köyle birlikte toplam nüfusun 3528 kişi olduğu belirtilmektedir. Gelendost Afşar nahiyesine bağlı bir köy durumunda iken 1930 yılında nahiye olmuştur. Afşar da Gelendost nahiyesine bağlı bir köy durumuna gelmiştir. Bu dönemde kaza merkezi ise Şarkikarağaç’tır. 06.03.1954 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 6324 sayılı kanunla Gelendost Şarkikarağaç'tan ayrılarak kaza merkezi olmuştur.

isparta-gelendost2

COĞRAFİ KONUM

Gelendost göller yöresinde yer alan, Isparta iline bağlı şirin bir ilçedir. İlçe, Isparta'nın kuzeydoğusunda yeralmaktadır. Yüzölçümü 624 km² olan Gelendost'un deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 940 metredir. Gelendost'un güneyinde Eğirdir, doğusunda Ş.Karaağaç ve Y.Bademli, batısında ise Eğirdir Gölü yer alır. İlçenin doğusunda Toros dağlarının uzantısı olan Anamas Dağları yer alır. İlçenin kuzeyindeki Ak Dağ (Boz Dağ) İlçenin en yüksek yerini oluşturur.

Afşar-Gelendost ovaları arasında yer alan tepecik ve bozkırlar kırıklı yapıya sahiptir. İlçe toprakları 3. ve 4. jeolojik zamanlarda teşekkül etmiştir. Topraklar tuzlu, tınlı ve killi özelliklere sahiptir. Kahverengi step toprakları çoğunluktadır. Göl kenarları alüviyal ve göl tabanı toprakları özelliğindedir.

İklimi, Akdeniz iklimi ile karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Göl kıyısında ise, gölün yumuşatıcı etkisinden dolayı iklim biraz ılımanlaşır. Ancak kış mevsiminin çok sert geçtiği yıllarda göl yüzeyinin buz tuttuğu zamanlar da olur. Sıcaklık ortalaması 12 0C, yağışlı gün sayısı 53, yıllık yağış ortalaması 547 kg., ortalama nispi nem oranı ise %60 civarındadır.

Alçak yerlerdeki tepecikler küçük meşe koruluğu ve bozkır bitki örtüsüne sahiptir. Yükseklere doğru çıkıldıkça pıynar (pınar meşesi), daha yukarılarda ise köknar, ardıç, dişbudak, kara ağaç, dağ armudu, dağ eriği, karamık ve seyrek yapıda çam çeşitleri yer alır.

Gelendost İlçe Merkezi Mahalle İsimleri: 1. Muharrem 2. Yeni 3. Orta 4. Aşağı 5. Selçuk 6. H.Avni Paşa.

Kasaba Mahalle İsimleri: 1. Bağıllı (Yukarı, Şehitler, Aşağı, Yeni) 2. Yaka (Yeni, Orta, Çay, Yukarı, Bahçelievler, Cumhuriyet).

EKONOMİK YAPI

İlçede halkın büyük çoğunluğu tarımla uğraşmaktadır. Tarım ürünlerinde elma üreticiliği ilk sırayı almaktadır. Elma üreticilğinde yıllık üretim miktarı 105.000 ton civarındadır. Yörede her mevsim elma temin etmek mümkündür. Ayrıca mevsiminde her türlü meyve alınıp satılabilmektedir. İkinci sırayı tahıl ekimi alır. Evlerde kişisel olarak halı dokumacılığı yapılmaktadır. Eğirdir Gölü’ndeki ıstakoz varlığının canlanması durumunda su ürünlerindeki ekonomik canlılık eski önemini kazanacaktır.

isparta-gelendost3

I. TARIM VE HAYVANCILIK

A) Bitkisel Üretim: İlçe, Isparta ilinin tarım bakımından önde gelen ilçelerinden biridir. 624 km²’lik arazinin % 40,25’lik bölümü kullanılabilir tarım arazisi olup, bu oran Isparta ili tarım arazisinin % 7,8'idir. Gelendost ilçesinin sulamaya elverişli 6.302 hektar arazisi vardır. Bu arazinin 5.202 hektarı sulanmaktadır. Eğirdir Gölü'ne yakın batı kesimleri elmacılık bakımından çok önemli potansiyele sahiptir.

Nadaslı tarım sistemi uygulanan ilçede 1983 yılından itibaren nadas alanlarının daraltılması projesi uygulanmaktadır. Nadasa bırakılan alanlara yemlik ve baklagil ürünler ekilerek, yem hammaddesi ve üretim artışı sağlanmaktadır.

İlçede tarımı geliştirmek amacıyla uygulanan projelerden bazıları şöyledir:

İlçede sulanabilir tarım arazisi olarak 63.020 dekar alan mevcuttur. İlçede 702.000 adet meyva veren yetişkin elma ağacı, 131.000 adet de genç elma ağacı mevcuttur.

Tam Bodur Elma Yetiştiriciliğini Geliştirme Projesi 2001 dikim yılında uygulanmaya başlanmış olup, proje süresi 5 yıldır. Proje kapsamında toplam 1750 adet topaz ve rajka cinsi, m9 anaç üzerine aşılı, tam bodur fidan dağıtımı yapılmıştır. Projenin toplam maliyeti 3.071.250.000 TL.dır. Ayrıca Yenice Köyünde, şahıslara ait, 200 dekar arazi üzerine toplam 70.000 adet tam bodur fidan dikilmiştir. 2002 yılında ise çifçiler kendi gayretleri ile Starking, Golden, Red Chief, Scarlek Spur, Granny Smith, Red Early, Janogold gibi çeşitlerden oluşan 33.250 adet tam bodur elma dikimleri yapmışlardır. 2002 yılında tesis edilen yeni elma bahçelerinin çoğunluğu tam bodur olup, meyve bahçelerinin genelinde damlama sulamaya geçilmektedir.

Örtü Altı Tarımını Geliştirme Projesi kapsamında 1999 ile 2000 yıllarında olmak üzere iki proje gerçekleştirilmiştir. Projelerin uygulanma süreleri beşer yıldır. 1999 yılında uygulanan proje ile 42 aileye 108 m² sera tesis edilmiştir. Maliyeti 8.000.000.000 TL.dır. 2000 yılında uygulanan proje ile yedi aileye 216 m² sera tesis edilmiştir. Maliyeti 6.482.000.000 TL dır. 2002 yılında ise 10 aileye 210 m2 sera tahsis edilerek, toplam 17.500.000.000 Tl. proje gideri olmuştur. Ayrıca İlçede Tokmacık-Çaltı Pompaj Sulaması ve Drenaj projesi DSİ tarafından yürütülerek 2002 yılı Eylül ayı itibariyle %58 oranında fiziki gerçekleşme sağlanmıştır.

İlçede Akdeniz ikliminde yetişen tüm sebzeleri yetiştirmek mümkündür. Son yıllarda çiçekçilik, turfanda sebzecilik ve örtü altı tarımının uygulanmasında olumlu sonuçlar elde edilmiştir.

İlçe genelinde 12 adet kooperatiften bir kısmı toprak-su sulama kooperatif, tarımsal kalkınma kooperatifleri, su ürünleri değerlendirme kooperatifleri mevcttur.

isparta-gelendost4

B) Hayvancılık: İlçede hayvancılık meyvecilikten sonra en önemli gelir kaynağıdır. Hayvancılık süt sığırcılığı ve küçükbaş besiciliği olarak yoğunluk kazanmıştır. İlçede toplam 3300 adet büyükbaş, 22000 adet küçükbaş hayvan bulunmaktadır. İlçedeki hayvancılığın gelişmesinde Tarım İlçe Müdürlüğünce yapılan suni tohumlama faaliyetleri ile S.Y.D. Vakfının dağıtmış olduğu 22 adet damızlık süt ineği ve 320 adet damızlık koyunun önemli katkıları olmuştur. Ayrıca Bağıllı Kasabasındaki süt toplama merkezinin toplanan sütün aylık kapasitesi 84 tondur.

İlçedeki hayvan besiciliğinde teknolojinin son yöntemleri uygulanmaktadır (Entantif Besicilik). Yüksek verimli damızlıklara önem verilerek, gelirin ve verim oranının yükseltilmesine çalışılmaktadır. İlçedeki mevcut et ve süt besilerinin verimliliğini arttırmak için Tarım İlçe Müdürlüğü bünyesinde bulunan mısır mibzeri ve silaj makinesi ile 15 çiftçiye 250 ton silaj üretilmiştir.

İlçede hayvancılığın geliştirilmesi için yapılan çalışmalardan bazıları şunlardır:

Süt İnekçiliği Projesi kapsamında 22 aileye birer adet hoştayn cinsi süt ineği dağıtımı yapılmıştır. Bugüne kadar 7.000.000.000 TL harcanmıştır. Proje 1998 yılında uygulanmaya başlanmış ve 2003 yılında sona erecektir. Çaltı, Keçili, Balcı köyleri proje kapsamındadır.

Koyunculuğu Geliştirme Projesi kapsamında ise 1998, 2000, 2001 yıllarında 3 ayrı proje uygulanmıştır. Projeler beşer yıllık süreler ile uygulanmaktadır. Projeden faydalanan aile sayısı 47'dir. Toplam 470 koyun dağıtılmıştır. Projelerin toplam maliyeti 28.263.000.000 TL.dır. 2002 yılında ise 33 ailenin her birine 10 koyun ile 1 koç dağıtımı yapılmış olup, toplam 43.430.000.000 TL proje gideri oluşmuştur.

II. SANAYİ VE TİCARET

İlçe genelinde Esnaf Kefalet Kooperatifi, S.S. Taşıyıcılar Kooperatifi, Su Ürünleri Kooperatifi, Toprak Su Kooperatifi, Kalkındırma Kooperatifi, Tarım Kredi Kooperatifi olmak üzere toplam 15 kooperatif vardır. İlçede, “Esnaf ve Sanatkârlar Şoförler Odası”na kayıtlı 954 esnaf ve sanatkâr faaliyet göstermektedir. İlçede önemli bir sanayi kuruluşu bulunmamaktadır.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Yatırım Programına alınan Gelendost Küçük Sanayi Sitesinin yer seçimi 1995 yılında yapılmıştır. 100 işyerlik ve %55 Bakanlık kredisi ile inşa edilecek sitenin arazi tapuları Belediye üzerine çıkartılmış, kooperatif imkanlarıyla işyerlerinin su basman inşaatlarına başlanılmıştır. Kooperatif arazisinin sit alanında kalan kısmı Kültür ve Turizm Bakanlığına devredilmiş, kalan kısmın imar durumuna göre inşaatı için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi ile tamamlanması planlanmıştır. Ancak 2003 yılı yatırım programına alınmamıştır.

Tarım ürünlerinin üretiminde ilk sırayı alan elma, ticaret hayatında önemli bir yere sahiptir. İlçedeki 10.000 tonluk Özel İdare Soğuk Hava Deposu, Gelendost Belediyesi’ne ait 6.000 tonluk soğuk hava deposu ile özel sektöre ait yedi adet soğuk hava depolarının toplam kapasiteleri 44.000 ton’dur. Nakliyecilik elma üretimine paralel olarak artmaktadır.

Hububat pazarında nohudun gelir amacına yönelik ticareti vardır. Arpa ile buğday üretimi ihtiyacı temin şeklindedir.

Eskisi kadar canlı olmasa da halıcılık fakir ailelerin gelir kaynağıdır. Kooperatifleşme olmadığından dokuma halılar il merkezinde pazarlanır.

Su ürünleri ticareti de yitirdiği önemi yeniden kazanmaktadır. Hastalık nedeni ile Eğirdir Gölünde kaybolan kerevit, son yıllarda yeniden çıkmaktadır. 2000 yılı sonu itibariyle avlanan kerevit miktarı 93.497 kg.dır. Ayrıca Eğirdir Gölünde sudak (levrek) ve sazan balığı avcılığı ile ticareti yapılmaktadır.

isparta-gelendost5

GELENDOST BELEDİYESİ

Belediyenin Tarihçesi: Gelendost 1951 yılında belediye olmuş, önce şimdiki belediye binası yerindeki eski binada, daha sonra karakol ve adliye binası olarak kullanılan binada hizmetlerini yürütmüş, bu binanın da yetersiz kalması sonucunda 1995 yılında tamamlanan bugünkü binasına taşınmıştır.

Personel Durumu: Belediyenin 11’i dolu 27’si boş toplam 38 kadrosu vardır. Belediyede 39 adet geçici işçi çalıştırılmakta olup toplam 50 personel ile hizmet verilmektedir.

Altyapı Durumu: Yeni Mahallede kanalizasyon çalışmalarının %10’luk kısmı yapılmış, %90’lık kısmı zeminde çıkan problem sebebiyle yapılamamıştır. Aşağı, Muharrem, Hüseyin Avni Paşa, Orta, Selçuk Mahallelerinin kanalizasyonları tamamlanmış, cadde ve sokaklarının düzenlenmesi yapılmıştır. Kazılan ve bozulan yollar için bordur, parke taşı döşemesi, kaldırım, yol bakım ve onarım çalışmaları devam etmektedir.

İlçe içme suyu projesi İller Bankası’na yaptırılmış ve 50 yıl yetecek kapasiteli 2 adet içme suyu derin kuyu pompa istasyonu kurulmuştur. Belediye, henüz arıtma tesisi projesini gerçekleştirememiştir.

Sosyal ve Kültürel Faaliyetleri: İlçede her yıl 17 Eylül günü Miryakefelon Zaferi kutlanmakta olup, yöre yemekleri törene katılan halka ve dışarıdan gelen misafirlere ikram edilmektedir.

İlçenin ekonomik olarak gelir kaynağının büyük bir kısmını elmacılık oluşturması nedeniyle her yıl Elma Festivali düzenlenmektedir. Festivalde ilk üç dereceye giren üreticiler, teşvik amacıyla ödüllendirilmekte, festival süresince değişik etkinlikler düzenlenmektedir.

Yatırımlar: Yaklaşık 100-150 kişiye hitap eden, Çimici Parkı Aile Çay Bahçesi yaz döneminde düğünlere ve çeşitli sosyal etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca bir adet Belediye Düğün Salanu mevcut olup, Gelendost halkının ihtiyacına cevap vermektedir.

Orta Mahalle Çarşı Camii karşısındaki 17 Eylül Parkı yeniden düzenlenmiştir. Bu alanda kanalizasyon hattı yeniden döşenerek, parkın etrafındaki yollarda yağmur sularının birikmesi önlenmiştir. 17 Eylül Parkının yanına Gelendost Şehitleri anısına “Şehitler ve Gaziler Çeşmesi” yaptırılmıştır.

Eski belediye binasının olduğu yerde bulunan kasap dükkanları yıkılarak, pazar yerine 7 adet kasap dükkanları yapılmıştır. Yoğurt pazarının üsttü kapatılmış olup hizmete açılmıştır. Balık pazarı inşaatı projesine uygun olarak yapılmaktadır.

2001-2002 yılı döneminde Belediyenin en büyük yatırımlarından biri de eski belediye binasının bulunduğu yere, projesi İller Bankası tarafından hazırlanan Gelendost Belediye İşhanı projesidir. Proje yapım aşamasındadır. Projeye göre işhanında 624 m2’lik otopark, 35 dükkan ve 3. katta düğün salonu bulunmaktadır.

Eski Eğirdir yolunun; ilçe merkezinden futbol sahasına kadar olan 6 km.lik kısmı, 20 m.lik çift yol çalışmalarına başlanmıştır.

Kır evleri bölümünde 8, 10, 12 m.lik yolların kaldırım taşı döşemesi ve kilit parke taşı yapılmıştır. Muharrem Mahallesindeki Avanoğlu caddesinin kaldırım taşı döşemesi ve asfalt kaplaması yapılmıştır.

İlçede hızlı bir şekilde artmakta olan elma üretimine paralel olarak ihtiyaç duyulan ve üretilen elmaların değerlendirilmesi ve korunması açısından yararlı olacağına inanılan 6000 ton kapasiteli Belediye Soğuk Hava deposu yapımı İller Bankası tarafından bitirilmiş olup, 1999 yılında hizmete açılmıştır.

Hüseyin Avni Paşa Mahallesi Afşar yolu üzerinde bulunan yıkılmış ve çökmüş mezarlıkların ihate duvarı yapımı tamamlanmıştır. İlçenin dört ayrı yerinde bulunan türbelerin bakım ve onarımları yaptırılmıştır.

Gelendost gençliğinin spor yapmalarına imkan sağlamak amacıyla futbol halı sahası ile çocukların rahat oynayabilecekleri çocuk parkları düzenlenmesi yapılmıştır.

turkyo-wacom8

 

WACOM Cintiq 21UX

No tags for this post.

Leave a Reply