Başka Dillere Tercüme

EnglishFrenchGermanItalianPortugueseRussianSpanish

Giriş

Türkiye'nin illeri

Genişlet | Daralt

Bumerang

Bumerang

Web Tasarım Kampanya

 

isparta-atabey1

Atabey İlçemiz kuzeyden Senirkent ve Uluborlu, Batıdan Gönen, güneyden merkez ilçe Isparta, doğudan da Eğirdir ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin kuzeyini ve batısını Barla Dağı ve uzantıları bulunmaktadır.

Selçuklular döneminde bilinçli bir şekilde kervansaray ağıyla donatılan Konya-Antalya güzergahındaki yerleşmelerinden birisi olan (Atabey) önem verildiği, Ertokuş tarafından burada 1224 yılında inşa ettirilen medreseden anlaşılmaktadır. 13. yy. başında tamamen Türkleşen bölgede, önemli bir yerleşim merkezi olarak beliren Atabay' deki medrese Osmanlı devleti eğitim sistemi içinde de fonksiyonunu devam ettirmiştir. Atabey' in 1478,1501, ve 1568 tarihlerindeki kayıtlara göre, Eğirdir 'e bağlı bir nahiye olduğu yazılıdır.

İlçe sınırları içinde bulunan başlıca tarihi ve kültürel varlıklar, Harmanören (Göndürle) de meydana çıkartılan 41 Küp Mezarlar, Sidera Bayat Harabeleri, Ertokuş Medresesi, Sinan Camiidir. (18) Atabey ilçesine bağlı olarak, İslamköy Kasabası yanında 4 adette köy yerleşimi bulunmaktadır. Atabey ilçe merkezi Isparta'ya 23 km uzaklıkta olup, çoğunluğu çift yol olmak üzere asfalt yol ile bağlıdır.

isparta-atabey2

İLÇENİN TARİHÇESİ

Merkez İlçenin kuzeyinde bulunan, Atabey İlçe sınırları içinde tespit edilebilmiş en eski yerleşim yeri Erken Kalkolitik (MÖ 5500-4500) malzemenin bulunduğu Pembeli Höyük'de (Pembeli) ele geçmiştir. Harmanören köyünde bulunan Göndürle I ve Göndürle II Höyüklerinde yapılan kazılarda çıkan malzemeler İlk Tunç Çağ (MÖ 3000-1200) dönemine ait olduğu bilinmektedir. l989 yılından beri sürdürülen Müze Kurtarma Kazıları sonucunda açığa çıkarılan İlk Tunç Çağ (MÖ 2700/2600-1900/1800) mezarlık alanında ölülerin küpler içine, hoker tarzında bacaklar karına çekik ve bir yana doğru yatırılarak gömüldüğü anlaşılmıştır. Küplerin ağzı kapaktaşı ya da derin bir çanakla kapatılmış, kenarları moloz taşlarla desteklenmiştir. Ölünün yanına mezar hediyesi olarak bronz yüzük, küpe, bilezik, bronz spatula ve iğne, ağırşak, gaga ağızlı testi vb. kap kacak, taş balta, obsidyen (doğal cam) kesici konulmuştur. Hitit (MÖ l800-l200) dönemindeki metinlerde, bugünkü Atabey İlçesi topraklarının içinde bulunduğu bölgenin adı Pitaşşa olarak geçer. Frig (MÖ 750-690), Lidya (MÖ 690-547) ve Pers (MÖ 547-334) dönemlerinde bölge sadece siyasal olarak el değiştirmiş, hiçbir zaman tam olarak ele geçirilememiştir. Bölge MÖ 334 tarihinde Büyük İskender'in kontrolüne geçmiş ve MÖ 323 yılında ölümüne kadar Makedonyalı sülaleye bağlı kalmış, daha sonra Büyük İskender'in haleflerinden Seleukos ve Lysimakhos arasında MÖ 281 yapılan Kurupedion Savaşı ile Seleukosların eline geçmiştir.

Bu dönemde Atabey ilçesi sınırları içinde Seleukeia Sidera (Bayat) antik kenti kurulmuştur. Kent muhtemelen Seleukos Kralı Seleukos I (MÖ 312-280) veya oğlu Antiokhos I (MÖ 280-261) tarafından kurulmuş olmalıdır. Roma İmparatoru Cladius (MS 41-54) tarafından şehrin adı Claudia Seleukeia olarak değiştirilmiştir. MS 7. yüzyılda yaşayan Hierokles Pisidia'daki Seleukeiadan bahsederken diğer Seleukeialarla karışmaması için sonuna Sidera (Demir) adını eklemiştir. Kentte surlarla çevrili Akropol (Yukarı Kent), akropolün kuzeyinde Yunan tiyatrosu tarzında yamaca oturtulmuş tiyatro yer alır. Tiyatronun Cavea (oturma sıraları) kısmı tahrip olmuştur. Sahne binasına yanlardan girişi sağlayan Vomitorium (Tonozlu giriş) ayaktadır. Akropolün güneybatısında Hellenistik devir bir tapınağın podyumu vardır. Alt kısımda tabanı basamaklı, 180×120 cm ebadında 20 m uzunluğunda tünelle inilen bir sarnıç yer alır. Akropolün güneydoğu yamacında ovaya bakan kısımda ardındaki kayaya hatıl delikleri açılmış bir kutsal alan mevcuttur. Bu yapının güneyinde iki tarafı apsisli (yarımay) bir yapı ortaya çıkmıştır. Yapının güney cephesi düzgün kesme taş olup, ön kısmında mozaik döşeli bir taban bulunmaktadır. Akropolün kuzeybatı yamacında geniş bir mezarlık alanı bulunur. Mezarlıkta Sanduka mezar ve bol miktarda oda mezar mevcuttur.

Pisidya bölgesinin Frigya'ya komşu olan kuzey sınırlarında yer alan Agrai antik kenti bugünkü Atabey ilçesi altında ya da yakınlarındadır. Bu kentten herhangi bir kalıntı yoktur. Atabey ilçe merkezinin kuzeybatısında Kelian (Kapıcak) köyü yakınındaki bir kayalıkta Parlais (Barla) ve Prostanna (Eğirdir) şehirlerinin sınırlarını belirleyen bir sınır yazıtı bulunmaktadır. Köy civarında küçük bir yerleşme vardır.

MÖ l88 yılında Roma ordusuna yenilerek, Apameia Barışını imzalayan Seleukoslar Toroslara kadar olan kısımdan çekilmişler ve bölge Romalılar tarafından Bergamalılara bırakılmıştır. MÖ l88-133 yılları arasında Bergama Krallığının elinde bulunan bölge, MÖ l30 yılında Romalılar tarafından ele geçirilerek, MÖ 102-49 yılları arasında Kilikia Eyaleti içine alınmış, daha sonra Asia Eyaletine bağlanmıştır. MÖ 39 yılında Galat Kralı Amyntasın kontrolüne giren bölge MÖ 25 yılına kadar bu durumda kalmış daha sonra Galatia eyaleti içine alınmıştır. Bölge Roma İmparatorluğunun MS 395 yılında parçalanmasıyla Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) sınırları içinde kalmıştır.

Türkler, Malazgirt Muharebesinden sonra Batı Anadolu'nun birçok kısmını ele geçirmişlerdir. Ancak bu yörelerdeki Selçuklu egemenliği, gerek Bizans'ın güçlü savunması, gerek Haçlı Seferleri sebebiyle uzun süreli olmamıştır. Ele geçirilen yerler Bizanslılar'la Selçuklular arasında el değiştirmiştir. II. Kılıç Arslan zamanında (ll56-1192) yoğunlaşan savaşlar ll76 yılında yapılan Miryakefalon Zaferiyle dönüm noktasına ulaşmıştır. Isparta ve civarının 1204'te III. Kılıç Arslan'ın saltanatı sırasında fethedilmesi arkasından, Atabey Anadolu Selçuklularının uç kumandanlarından Gazi Ertokuş Bey tarafından Bizanslılar'dan alınmış ve bir üs haline getirilmiştir. 1301 yılında kurulan Hamitoğulları Beyliği hakimiyetine giren Atabey, beyliğin ikiye ayrılmasından sonra Dündar Bey'in tarafında kalmıştır. İlyas Beyin oğlu Kemaleddin Hüseyin Bey, 1380 yılında Osmanlı Padişahı I. Murat ile yaptığı anlaşma sonucunda 80.000 altın karşılığında Isparta ve havalisini Osmanlı egemenliğine bırakmıştır. Atabey de bu dönemde Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Osmanlı döneminde 22 mahalleden meydana gelen kasaba, özellikle dokumacılığın geliştiği sanayi ve bir ilim merkezi olarak görülür.

Millî Mücadele döneminde İşgallere karşı Isparta'da teşkilatlanan Kuvvâ-i Milliye'ye bağlı olarak Atabey'de de Müdür Hamdi Efendi, Naip Hüseyin Atıf, Onaçlı Hafız, Hacı Esat, Sırrı, Saatçizade Musda Efendilerden oluşan Milli Müdafaa Heyeti oluşturulmuştur. Bu heyet, yaptığı çalışmalarla Kuvva-yı Milliye'ye süvari toplamış ve cepheye göndermiştir. Bunun yanında Atabey'in önemli ziraat ürünlerinden olan tütün üreticilerden toplanarak, cephedeki askerlere ulaştırılmıştır.

Kasabanın Ağros olan ismi 1926 yılından itibaren TBMM tarafından kabul edilen bir yasayla Atabey olarak değiştirilmiş, 1953 yılında bucak, 1 Nisan 1960 tarihinde de ilçe olmuştur.

isparta-atabey3

COĞRAFİ KONUM

 İlçe kuzeyden Senirkent ve Uluborlu, batıdan Gönen, güneyden Isparta Merkez İlçe, doğudan da Eğirdir İlçeleri ile çevrilidir. İlçenin kuzeyini ve batısını Barla Dağı engebelendirir. Dağlarında yer yer meşe korulukları bulunmaktadır. İlçe, iklimi itibariyle Akdeniz ve kara iklimi arasında bir özellik göstermektedir. Yıllık ortalama yağış miktarı metrekareye 330 kg.dır. Yüzölçümü 202 km² olan ilçenin il merkezine uzaklığı 23 km.dir.

Atabey İlçe Merkezi Mahalle İsimleri: 1. Pazar 2. Müftü 3. Gezirler 4. Çeşme 5. Sökmen 6. Altunba 7. Onaç 8. Yeni 9. Sinan

Kasaba Mahalle İsimleri: İslamköy (Orta, Yeni, Müftü, Hıdır).

İLÇENİN EKONOMİK YAPISI

I. Tarım ve Hayvancılık

isparta-atabey4

A) Bitkisel Üretim: Atabey İlçesi 84.511 dekar tarım arazisine sahip olup, bunun 10.870 dekarında meyvecilik, 13.290 dekarında tarla ziraatı, 15.020 dekarında sebzecilik, 13.580 dekarı da nadas olarak kullanılmaktadır.

İlçede toplam 6.050 dekar elma dikili alan olup, bunun hemen hemen hepsi standart çeşitlerden starking ve golden çeşitleridir. Meyve veren ağaç sayısı 98.000 adettir. Toplam elma üretimi yıllık 24.010 tondur. Son yıllarda yarı bodur çeşitler yaygınlaşmaktadır.

Üretimin %70'i ilçede bulunan 3 adet soğuk hava deposunda muhafaza edilerek, kışın iç tüketime sevk edilmektedir. Kalan %30'u bahçede tüccara verilmektedir. Hurda elmalar da Elmataş Şirketine satılmaktadır.

İlçede 2.600 dekar kiraz alanı mevcuttur. Meyve veren ağaç sayısı 26.500, meyve vermeyen ağaç sayısı 8.000 adettir. Kiraz üretimi yıllık 1325 ton olup, bunun 1100 tonu 0900 ziraat kirazıdır. Geri kalanı muhtelif çeşitlerdir. 0900 ziraat çeşidinin hepsi özel şirketler aracılığıyla yurtdışına ihraç edilmektedir. İlçede 30 dekar alanda kekik yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Yörede 2000 dekar arazide yağ gülü yetiştiriciliği yapılmakta olup, toplam üretim 800 tondur. Pazarlaması ise Gülbirlik ve özel firmalarca yapılmaktadır. Ayrıca ilçede Tarım Bakanlığı kaynaklı 14 adet yem bitkileri geliştirme projesi uygulanmış olup, toplam 465,5 dekar alana yem bitkisi dikilmiştir. Domates Master Projesi de uygulamaya konulmuştur.

İlçe merkezinde 1 adet Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, 1 adet Sulama Birliği, İslamköy Kasabasında da 1 adet Tarım Kredi Kooperatifi mevcuttur.

isparta-atabey5

B) Hayvancılık: Veteriner hizmetlerinin esas amacı koruyucu hekimliktir. İlçe ve köylerinde projeli, paralı, programlı il ve özel olarak koruyucu aşılamalar yapılmaktadır. Halk Eğitimi çalışmaları olarak üreticilere salgın hayvan hastalıkları, adi hastalıklar, iç ve dış paraziter hastalıkları ile hayvan bakım beslenmesi hakkında bilgiler verilmektedir.

İlçe Tarım Müdürlüğü üreticilere 1500 adet etlik civciv dağıtımı yapmıştır. Ayrıca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca 1150 adet hindi palazı getirilmiştir. Aşılama ve bakımları Tarım İlçe Müdürlüğünce yapılmaktadır.

Suni tohumlama hizmetleri özelleştirildiği için Tarım İlçe Müdürlüğü suni tohumlama yapmamaktadır. Ancak özel kurumlarca yapılan tohumlamaların teşvik primi ödemeleri yapılmaktadır. 2002 yılı içinde 114 üreticiye 616.000.000 TL teşvik primi ödemesi yapılmıştır.

2002 yılında ilçede Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı kaynaklı 1000 adet hindi projesi halen uygulanmaktadır. Yine bu yılda 220 adet koyun, 22 adet koç projesi başarıyla uygulanmıştır. Halen onay bekleyen 300 baş inekçilik projesi mevcuttur. İlçedeki hayvan varlık durumu çizelgede gösterilmiştir.

Iı. Sanayi Ve Ticaret: İlçede sanayileşme, özellikle 1970 yılından sonra hız kazanmıştır. Isparta'ya yakınlığı ve arazinin uygunluğu sonucunda ilçe, fabrika sahası haline gelmiştir. Atabey'de bulunan sanayi kuruluşlarından başlıcaları şunlardır:

Gülbirlik İslâmköy Gülyağı Fabrikası: İlçede ve çevrede toplanan gül çiçeklerini işlemek üzere kurulan fabrika mevsimlik olarak çalışmakta olup, kapasitesi 80 ton gül çiçeğidir. Gül üretiminin azalması nedeniyle fabrikada 2 yıldır üretim yapılmamıştır.

Sema Makina Halı Fabrikası: İlçede 1978 yılında işletmeye açılan fabrika 1999 yılından itibaren faaliyetini durdurmuştur.

AYES Çelik Hasır Fabrikası: Fabrikada modern inşaat sektörünün yeni bir unsuru olan beton çelik hasırı imal edilmektedir. Fabrikanın günlük kapasitesi ortalama 40 ton olup, fabrikada sezon içerisinde 50, sezon dışında 30 dolayında işçi çalışmaktadır.

Puccinelli Elmataş A.Ş.: Atabey ve İslamköy arasında özellikle elma ve sebzelerin değerlendirilmesi amacı ile kurulan ihracata yönelik bir tesistir. Entegrasyonları elma, biber ve domates kurusu ile elma unudur. İşletme kapasitesi günde 150 tondur. Fabrikada sezon içerisinde 400, sezon dışında 6-10 dolayında işçi çalışmaktadır.

isparta-atabey6

Elma-Su A.Ş.: Elmataş A.Ş.'nin bitişiğinde bulunan bu fabrikada elma ve vişne türü meyvelerin su ve konsantreleri üretilmektedir.

Elça Salça Fabrikası: Elma-Su A.Ş.'ye ait fabrika sahasında 1997 yılında kurulan bir fabrikadır. Fabrikada domates salçası ve elma püresi üretilmektedir. Günlük üretim kapasitesi domates için 500, elma için 200 tondur. Fabrikada sezon içinde 210, sezon dışında 60-70 dolayında işçi çalışmaktadır.

Orkav Orman ve Tarım Sanayi Hammadde Üretim A.Ş.: 1996 yılında başta kavakçılık olmak üzere meyvecilik ve sebzecilik faaliyetleri yapmak üzere kurulmuş bir şirkettir. Şirket tarafından bugüne kadar, büyük bölümü İslâmköy'de olmak üzere 3.356 dekar alanda kavak, 630 dekar alanda elma, 72 dekar alanda vişne ağaçları dikimi ile çok miktarda sanayiye dayalı bio domates ve kırmızı biber üretimi yapılmıştır. Tesislerde halen 8 dolayında işçi çalışmaktadır.

Atabey Belediyesi Çakıl Kırma ve Hazır Beton Tesisleri: Tesislerde T.S.706'ya ve Avrupa beton standartlarına uygun T.S.E. belgeli gronoülometrik malzeme ile T.S.11222'ye uygun T.S.E. belgeli hazır beton üretilmektedir. Hazır beton ünitesi bilgisayar kontrollü olup, günlük 1000 m3 kapasitelidir. Isparta ve çevresinde bulunan inşaatlarda kullanılmakta olan kum-çakıl, hazır beton ve malzemeleri bu tesislerden büyük ölçüde karşılanmaktadır.

Kalemaden Kalker Ocağı: Kapıcak Köyü Gökyatıkbaşı mevkiinde 1998 yılında işletmeye açılan tesiste Isparta Organize Sanayi Bölgesinde kurulan Kalekim Seramik yapıştırıcısı fabrikasında işlenmek üzere T.O.221 ruhsat nolu kalker üretimi yapılmaktadır. İşletme, merkezi Çanakkale İli Çan ilçesinde bulunan Kalemaden Endüstriyel Ham Madde Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne aittir.

İslâmköy Soğuk Hava Tesisleri: İl Özel İdaresi ve İslamköy Belediyesinin ortaklığı ile yapımı tamamlanan tesis 3500 ton kapasiteli olup, 1992 yılında faaliyete geçmiştir. Ayrıca, Atabey ve İslâmköy Belediyelerine ait 150'şer ton kapasiteli 2 adet soğuk hava deposu ile ilçe merkezinde özel sektöre ait 500 ton kapasiteli 1 adet soğuk hava deposu vardır.

İlçede ticari amaçlı 2 kooperatif mevcut olup, bunlar; 176 sayılı Atabey Gül ve Gülyağı, Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi ile 174 sayılı İslâmköy Gül ve Gülyağı, Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleridir. İlçede tarımsal amaçlı 2 kooperatif mevcut olup bunlar; İslâmköy Tarım Kredi Kooperatifi ile Atabey, Bayat, Harmanören, Kapıcak ve Penbeli Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifleridir.

İlçede 1 adet banka şubesi, sanayi sitesinde halen faal 2 mobilya imalatçısı, 1 oto elektrikçisi, 1 süt mamulleri imalatı, 4 sıcak demirci, 1 oto tamircisi mevcuttur.

turkyo-cricual2

 

128GB Crucial m4 SATA 6Gbps 2.5" (9.5mm) SSD w/ Data Transfer Kit

No tags for this post.

One Response to “Atabey”

Leave a Reply